SiteLock
Livre du mois Le Petit futé Kinshasa 14,95 € Communiqué de presseGuide Kinshasa 2017 (petit futé)Neocity
Boek van de maand Zoon in Congo 15% korting + gratis verzending Zoon in Congo Lanoo Uitgeverij
   Webmasters Delcol Martine Eddy Van Zaelen De webmaster Delcol MartineEddy Van Zaelen
  Helpt U mee en stuur je ons uw boeken in ruil voor een publicatie op de site  Sponsor Site
Kasai Rencontre avec le roi des Lele Kasaï , rencontre avec le roi Prix exclusif Grâce a Congo-1960 Sans limite de temps 29.80 € frais de port inclus  -Editeur Husson
L'état indépendant du congo a la recherche de la vérité historiquecongo 1957-1966 TémoignageLes chemins du congoTussen vonk en omroep , draadloze communicatie in België en CongoLeodine of the belgian CongoLes éxilés d'IsangiGuide Congo (Le petit futé)Congo Ya Kalakala, avec mes remerciements a Mr Paul DaelmanCongo L'autre histoire, avec mes remerciements a Charles LéonardL'Héritage des Banoko , avec mes remerciements a Mr. Pierre Van BostL'année du Dragon avec mes remerciements a Mr Eddy Hoedt et Mr Peeters Baudoin

100 jaar zusters van Liefde J.M. in Zaïre, 1891-1991

100 jaar zusters van liefde in Congo

Deze wetenschappelijke synthese belicht voorgeschiedenis, ontstaan en ontwikkeling van de zusters van Liefde in het voormalige Zaïre. De verschillende missieposten en -activiteiten worden dan ook niet zo maar voorgesteld. Het geheel wordt geplaatst in zijn koloniale en missionaire context. Bovendien brengen de vele illustraties het verhaal op hun eigen manier.

Boek uitgegeven via Kadoc en te bestellen via sabine.vanreybroeck@kadoc.kuleuven.be

U kan het boek ook af en toen vinden via tweedehands of via antiquariaten

Technische gegevens Omvang: 228 blz., ill. Uitgever: Congregatie van de zusters van Liefde van Jezus en Maria, Brussel i.s.m. KADOC, 1992 Prijs: € 23,55 (exclusief verzendingskosten) Bestellen

Inhoud Inleiding Inhoudstafel

Deel 1: Pioniers (1891-1919)

1. De zusters van Liefde: een negentiende eeuwse congregatie

2. Een gunstig klimaat: de wereld wordt groter

3. De zusters van Liefde, missiecongregatie?

4. Eindelijk naar Kongo (1891-1903)

5. In het teken van een nieuwe politiek (1903-1914)

6. Het moederland in oorlog (1914-1920)

Deel 2: Missionarissen (1919-1945)

1. Een actieve congregatie

2. Belgisch Kongo: een kapitalistische onderneming

3. Een explosie van missionaire activiteiten

4. Inlandse zusters

5. Een halve eeuw in Kongo Deel 3:

Zusters (1945-1992)

1. Een kolonie in beweging (1945-1960)

2. 'Consolidatie' (1945-1960)

3. De oblaatzusters en hun integratie

4. De opbouw van een nieuwe staat (1960-1965)

5. Een eigen Zaïrese provincie (1965-1992)

 

Lees de scriptie van Nele Verhoeven Academiejaar: 2002-2003 Universiteit Gent Promotor: Prof. Dr. L. François

De Zusters van Liefde van Jezus en Maria in Kongo een studie van hun ervaringen tijdens de woelige jaren van de onafhankelijkheid (1955-1965).

Scriptie voorgelegd aan de Faculteit Letteren en Wijsbegeerte, voor het behalen van de graad van Licentiaat in de Geschiedenis.

INLEIDING 1.

THEMA

Toen ik nu bijna vier jaar geleden aan mijn studies geschiedenis begon, ging mijn interesse al meteen uit naar de meest recente tijden. Ik had besloten geschiedenis studeren om de huidige wereldorde – met de nadruk op het politieke gebeuren - beter te begrijpen. Ik hoopte de internationale verhoudingen, belangensferen en conflicten te kunnen beschouwen en verklaren vanuit een historisch perspectief. Vandaar dus de keuze voor een specialisatie en een licentiaatsverhandeling binnen de Nieuwste Tijden. Het is immers voornamelijk vanuit die periode dat de hedendaagse situatie het best verklaard kan worden. De keuze voor de tijd was dus gemaakt. Volgende stap was het bepalen van de ruimte. Mijn 1ste licentie heb ik in Uppsala, Zweden, gevolgd. Tijdens de 2de licentie, waarin het grootste werk van de verhandeling verricht wordt, was ik dan weer in Gent. Met andere woorden, het onderwerp moest zodanig gekozen worden dat er zowel in Zweden als in België aan gewerkt kon worden. Ik besloot te werken rond Afrika, een continent dat mij al lang fascineert. In Uppsala is een zeer uitgebreide en gespecialiseerde Afrikaanse bibliotheek, The Nordic African Institute. Ik kon er zonder problemen mijn literatuurstudie beginnen. Meer specifiek wilde ik werken rond Kongo[1], gezien de link met België. In de tweede licentie kon dan aan bronnenonderzoek gedaan worden. De keuze dus snel gemaakt, en problemen inzake voldoende literatuur en archief in zowel Zweden als België waren meteen opgelost.

Ongeveer heel Afrika werd door verscheidene Europese landen gekoloniseerd. De Partition of Africa in 1885 bepaalde definitief de verschillende Europese invloedssferen. Leopold II koesterde al een hele tijd de ambitie een kolonie te bezitten en had zijn oog laten vallen op de rijkdommen van Kongo, een land ongeveer 80 keer zo groot als België. Op 1 juli 1885, tijdens de Conferentie van Berlijn, kwam het rijke evenaargebied officieel in zijn handen onder de naam Kongo Vrijstaat. 75 jaar lang hebben Belgen het land bestuurd, tot het op 30 juni 1960 onafhankelijk werd. Het koloniale beheer was gebaseerd op drie pijlers: de administratie, de economie en de Katholieke Kerk. In deze licentiaatsverhandeling wil ik de laatste pijler, de Kerk, bekijken tijdens de onafhankelijkheid in 1960. Dit lijkt mij een bijzonder boeiende periode. Niet enkel het jaar 1960 wordt bestudeerd, maar de hele periode 1955-1965. In 1955 brengt koning Boudewijn een bezoek aan de kolonie. Het wordt meteen het startsein tot een reeks veranderingen die uiteindelijk tot de onafhankelijkheid zullen leiden (ut infra). Mobutu's staatsgreep van 1965 maakt een einde aan de grote onstabiliteit in de regio. Een nieuw regime komt aan de macht. Vandaar de keuze om de tien jaar tussen 1955 en 1965 te bestuderen. Ik wil dus de positie van de Kerk in de kolonie onderzoeken. Zij wordt vertegenwoordigd door de missionarissen. Er waren verschillende orden werkzaam in Kongo, maar ik besloot mij op één orde toe te spitsen. Twee congregaties kwamen aanvankelijk in aanmerking: de Paters van Scheut en de Zusters van Liefde. De eerste orde leek mij zeer interessant, gezien hun belangrijke politieke rol in de ex-kolonie. Het merendeel van hun archief bevindt zich echter in Rome. Uit praktische overwegingen heb ik ervoor gekozen de Zusters van Liefde J.M. te bestuderen. Tweede argument was het enthousiasme van archivaris Kaat Leeman. Zij vertelde me dat er een heel interessante bron in het archief bewaard wordt: Cor Unum, een periodiek die in de jaren '50 en '60 door de congregatie uitgegeven werd. Het is een heel eenvoudig gestencild boekje met berichten over de verschillende huizen van de congregatie. Zuster Marie-Godelieve was toen erg begaan met Kongo en heeft deze publicatie gebruikt voor een heel gedetailleerde verslaggeving over de kolonie. Ze vertrok van brieven en verslagen van de missionarissen en voegde er haar eigen berichten aan toe.

Eén van de boeken die ik ter inleiding op deze verhandeling heb gelezen, is 'Weg uit Congo. Het drama van de kolonialen' van Peter Verlinden[2]. Ik wilde op een gelijkaardige manier te werk gaan: algemene feiten en gebeurtenissen toetsen aan de ervaringen van de blanken ter plaatse. Verlinden heeft gewerkt op basis van interviews met kolonialen. Zelf besloot ik de verhalen uit Cor Unum te gebruiken. Hierin staat soms dag voor dag beschreven wat de zusters meemaakten. Deze verhalen zijn neergeschreven, soms de dag zelf, soms enkele weken later. Ik meen dat zij mij meer oorspronkelijke informatie leveren dan dat interviews mij nu nog zouden kunnen bieden. De bron bevat bijzonder veel informatie en bleek ruim voldoende om een antwoord op mijn probleemstelling te formuleren. Enkele meer specifieke vragen komen in het volgende onderdeel aan bod.

2. PROBLEEMSTELLING

Het Belgische koloniale beheer in Kongo is gebaseerd op drie pijlers: de staat, de economie en de Kerk. Deze drie factoren zijn sterk aan elkaar gelinkt. Dit systeem wordt het koloniale drieluik of de koloniale triniteit genoemd. De staat subsidieert de missies, de missionarissen zorgen voor gezondheidszorg en onderwijs, en de geschoolde en gezonde arbeidskrachten worden op hun beurt ingezet in de administratie en in de economie. In deze licentiaatsverhandeling wil ik vooral de factor Kerk bekijken, dit aan de hand van één bepaalde missieorde, de Zusters van Liefde van Jezus en Maria. Algemeen spelen missionarissen een belangrijke rol in het openbare leven in de kolonie. Direct via hun activiteiten in onderwijs, gezondheidszorg, bibliotheken, film, enzovoort. Indirect door de nauwe samenwerking met de administratie en het bedrijfsleven. De religieuzen in Kongo leven in een zeer dubbelzinnige positie. Enerzijds maken zij deel uit van het drieluik, anderzijds leven zij van alle kolonialen het dichtst bij de bevolking. Leopold II maakt als eerste gebruik van missionarissen om zijn kolonie naar een optimaal rendement te leiden. Een heidense bevolking kan hij daarbij niet gebruiken, de koning wil katholieke Kongolezen. In het begin enkel de scheutisten, later ook andere congregaties, zullen in Kongo starten met de evangelisatie. De orde van de Zusters van Liefde is één van hen. Volgens de algemene literatuur hebben missionarissen een controlerende functie. Is dit inderdaad zo? Hoe actief zijn zij op het vlak van evangelisatie? Hoe reageert de bevolking op hun aanwezigheid? Volgens de algemene literatuur werken missionarissen, bedrijfsleiders en koloniale administratie heel nauw samen, en hebben ze daar alle belang bij. Geldt dit ook voor de Zusters van Liefde? Kortom, hoe groot is de rol van de zusters in het openbare leven?

Tijdens de onafhankelijkheid in 1960 wordt de rekening voor deze 'collaboratie' van de Kerk duur betaald. Katholieke missionarissen worden vaak het slachtoffer van de woede van de Kongolezen. De protestanten daarentegen, worden grotendeels met rust gelaten. Toch beleven de missionarissen die woelige periode anders dan de meeste kolonialen. In vergelijking met de andere blanken brengen de missionarissen het er nog redelijk goed vanaf. Velen van hen zijn trouwens ook in Kongo gebleven. Dit komt doordat de missionarissen "het aankomen van de 'indépendence' anders beleefden", aldus scheutist Ludo D'Haese[3]. Het zijn de missionarissen die beseffen dat de Afrikanen een grotere verantwoordelijkheid moeten krijgen. Vandaar dat in 1959 de Kongolezen veel hogere posten mochten bekleden in de kerk dan in de administratie of in het bedrijfsleven. Bovendien zijn de meeste missionarissen voorstander van een gelijkwaardige politieke macht voor blank en zwart. Toch dringen zij niet aan op de dekolonisatie. Ze aanvaarden die wel, zonder er zelf initiatief toe te nemen, en enkel en alleen omdat het volk dat wil[4]. Zien de zusters de onafhankelijkheid aankomen? En zo ja: hoe reageren zij daarop? Spelen zij op één of ander manier een actieve (politieke) rol? Wat vinden zij van de onafhankelijkheid? Menen ze – net zoals de vele kolonialen – dat het allemaal te snel gaat? Dat de Afrikanen nog niet klaar zijn voor zelfbestuur? Profileren zij zichzelf als voor- of tegenstanders van de 'Dipenda'? Wat gebeurt er met de missionarissen in de woelige periode vlak voor, tijdens en vlak na de onafhankelijkheid? Algemeen wordt gezegd dat zij veel minder lastig gevallen worden dan de andere kolonialen. Is dit zo? Denken de zusters eraan te vluchten, of besluiten ze ter plaatse te blijven? Hoe is de verstandhouding met de Kongolezen? Hamvraag is dus hoe de zusters die hele periode ervaren, in de breedste zin. En daarbij wil ik niet alleen naar de gebeurtenissen, maar ook naar gevoelens, reacties en reflecties van de zusters peilen.

lees meer via de website van scriptie

Reageren kan ook via het forum hieronder , uw reactie verschijnt dan op de site van congo-1960.be