SiteLock
Livre du mois Le Petit futé Kinshasa 14,95 € Communiqué de presseGuide Kinshasa 2017 (petit futé)Neocity
Boek van de maand Zoon in Congo 15% korting + gratis verzending Zoon in Congo Lanoo Uitgeverij
   Webmasters Delcol Martine Eddy Van Zaelen De webmaster Delcol MartineEddy Van Zaelen
  Helpt U mee en stuur je ons uw boeken in ruil voor een publicatie op de site  Sponsor Site
Kasai Rencontre avec le roi des Lele Kasaï , rencontre avec le roi Prix exclusif Grâce a Congo-1960 Sans limite de temps 29.80 € frais de port inclus  -Editeur Husson
L'état indépendant du congo a la recherche de la vérité historiquecongo 1957-1966 TémoignageLes chemins du congoTussen vonk en omroep , draadloze communicatie in België en CongoLeodine of the belgian CongoLes éxilés d'IsangiGuide Congo (Le petit futé)Congo Ya Kalakala, avec mes remerciements a Mr Paul DaelmanCongo L'autre histoire, avec mes remerciements a Charles LéonardL'Héritage des Banoko , avec mes remerciements a Mr. Pierre Van BostL'année du Dragon avec mes remerciements a Mr Eddy Hoedt et Mr Peeters Baudoin

CONGO AAN DE DENDER .

© Bijdrage door de auteur : Eddy Merveillie d.d. 11 November, 2016

 

In 1894 verscheen te Luik en Aalst een 187 pagina's tellend boek onder de (Nederlandstalige) titel

« De opvoeding der Congolezen in België ; oorsprong, stichting, gang en vordering van dit werk ».

 


 

Deze merkwaardige, met verscheidene platen versierde publicatie van de hand van Pascalis Dubois behandelde één van de vele op dat ogenblik in de Brusselse salons nogal druk bediscussieerde onderwerpen betreffende de Congo Vrijstaat : de beschaving van de Congolezen.

Vanaf juli 1888 begint Abbé Van Impe, de directeur van het instituut St Louis de Gonzague te Gijzegem, te corresponderen met Edmond Van Eetvelde, « Algemene Bestuurder der Buitenlandse Zaken en der Erediensten van de Congo Vrijstaat ». Langs deze briefwisseling om wil Abbé Van Impe van Léopold II de toestemming krijgen om te starten met zijn project om Congolese kinderen naar België te halen ten einde hen hier in zijn instituut een beschaafde opvoeding te kunnen bezorgen. Let wel, het is niet de bedoeling dat de kinderen na afloop van hun opleiding in België blijven maar wel naar Congo terugkeren.

Abbé Van Impe bekomt de gevraagde toelating en in mei 1889 is de toen 12,5 jarige Vidi het eerste Congolese kind dat de poort van het instituut te Gijzegem binnenstapt. Vidi was de zoon van het dorpshoofd van Nemlao nabij Banana en wordt begin 1889 naar België gebracht door Oscar Gustin uit Luik. Op 3 april 1889 wordt de jonge Congolees gedoopt als Leopold Vidi, met als peter Koning Leopold II (op de plechtigheid vertegenwoordigd door de provinciegouverneur van Luik) en als meter de gravin de Steinlein d'Altestein. Na bijna 10 jaar in België te hebben verbleven neemt Leopold Vidi in het gezelschap van Van Gele op 6 december 1897 in Antwerpen de boot terug naar Congo waar de ontvangst aanvankelijk niet echt een meevaller is. In de 10 jaar afwezigheid heeft hij zijn vader, zijn broer en zijn oom verloren. Niemand schijnt in Boma op hem te zitten wachten of was ook maar op de hoogte van zijn nakende terugkeer. Het is uiteindelijk Pater Decleene van de Scheutisten die zich over hem ontfermt.

In oktober 1898 schrijft Leopold Vidi een brief aan Abbé Van Impe die deze prompt laat publiceren in Le Congo Belge van 15 oktober van 1898. (zie onder).

Leopold Vidi was de eerste van een hele resem kinderen die binnen het kader van de E. H Van Impe zijn project naar België werden gebracht en waaronder zich ook meisjes bevonden. Het eerste meisje dat zo op 18 november 1891 in België aankwam was de 3 jaar oude Kessouka, afkomstig uit de omgeving van Matadi.

Zij werd door Abbé Van Impe toevertrouwd aan de Zusters van het klooster te Herdersem. Op paasmaandag 19 april 1892 werd zij gedoopt als Maria-Hendrika (Marie-Henriette) Kessouka. De plechtigheid ging echter niet door te Herdersem maar te Brugge in de Kapel van het Dierbaar Bloed waar de Barones Ruzette d'Anethan optrad als plaatsvervangster voor de officiele meter, Koningin Maria-Hendrika.

Vanaf 1894 begint het bestuur van de Congo Vrijstaat de instroom van nieuwe kinderen echter af te remmen. Het is immers de bedoeling dat de scholing van de inlandse bevolking in Congo zelf gebeurt.

Bovendien zal ook vlug blijken dat de reïntegratie in Congo van de in België opgevoede kinderen zeer moeilijk verloopt. Heel wat blanken, missionarissen incluis, willen geen dergelijke Congolezen in hun gemeenschap want die kunnen niet meer zo gemakkelijk naar hun eigen inzichten worden gedrild. Van deze toen heersende ingesteldheid bestaat een getuigenis van Karel Buls, de toenmalige Brusselse burgemeester en politicus die in 1898 in Congo werd uitgenodigd voor het bijwonen van de inhuldiging van de spoorweg van Matadi naar Ndolo.

Tijdens zijn rondreis bezocht hij onder andere de schoolkolonie van de Jezuïeten te Kimwenza. In zijn reisverslag maakte hij hierbij volgende aantekening bij zijn ontmoeting met Pater Liagre :

« A ce moment de notre conversation deux jeunes noirs, porteurs d'une dame-jeanne, passent devant nous. Le père Liagre les appelle. Je constate qu'ils s' expriment assez facilement en français. Après les avoir congédiés le père me dit : Voilà des produits de l'éducation d'Europe! Que voulez – vous que je fasse de ces deux vauriens (1). Je les emploie à aller chercher de l'eau à la source. Ils ne sont bons qu'à cela. ».

Over de uit Europa teruggekeerde meisjes is de pater nog cassanter :

« Quant aux filles, que les bonnes soeurs qui les ont élevées en Belgique dans l'innocence d'un cloître se voilent la face. A peine rapatriées elles sentent leurs ardeurs sauvages se réveiller au brûlant soleil d'Afrique et emploient l'écriture à envoyer des déclarations d'amour aux blancs ».

Het « Werk voor de opvoeding van jonge Congolezen in België » wordt uiteindelijk in 1900 opgedoekt nadat Abbé Van Impe, die zijn leerlingen laat optreden met zang, muziek en declamatie-spektakels, zoals bijvoorbeeld op de Wereldtentoonstelling van Brussel-Tervuren in 1897, in enkele persartikels beschuldigd wordt van uitbuiting. Bovendien kreeg Abbé Van Impe het aan de stok met Mgr. Stillemans die alle, steeds luider klinkende negatieve commotie in een steeds vijandiger wordende pers rond het werk van Van Impe liever niet zag verschijnen. De verhouding tussen Stillemans en Van Impe verziekte tenslotte tot een persoonlijke vete waarbij de Abbé, alle goede bedoelingen ten spijt , tegen dergelijke overmacht uiteraard wel het onderspit moest delven.

Tenslotte nog dit :

Wie het volledige verhaal over de eerste Congolese scholieren in België wil kennen moet het werk « Des écoliers Congolais en Belgique 1888 – 1900, une page d'histoire oubliée » van Prof. Dr. Etambala lezen.

Het boek werd in 2010 uitgegeven door L'Harmatan RDC.

 

© Eddy Merveillie

 

(1) Charles Buls, Croquis Congolais, Bruxelles, Georges Ballat, 1899, p 183 - 184