Films | Video | Cinema

Passé et Evolution du Congo

Cinematek

50 jaar Congo en Cinematek:

Het aantal publicaties naar aanleiding van de 50ste verjaardag van de onafhankelijkheid van Congo is niet meer bij te houden. Cinematek, het Koninklijk Belgisch Filmarchief, en het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika hebben in samenwerking met SOMA en de VRT een dubbel dvd en bijbehorend boek uitgegeven volledig gewijd aan de koloniale cinDe dvd's bevatten films van de drie belangrijkste 'koloniale filmmakers': Gérard De Boe, André Cauvin en Ernest Genval. Onder de titel 'Belgisch Congo Belge' zijn de twee dvd's verpakt samen met een boek dat enkele lezenswaardige essays bevat over de koloniale cineasten geschreven door Patricia Van Schuylenbergh, Grace Winter en Florence Gillet. Alle films komen uit de collecties van Cinematek en van het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika in Tervuren.

De uitgave past in het kader van het project 'De koloniale film', waarbij onder meer een groot aantal documentaire films uit het koloniale tijdperk werden gedigitaliseerd die binnenkort zullen terugkeren naar Congo, Rwanda en Burundi.

"Tijdens zijn officiële bezoek aan Congo van eind juni zal koning Albert II een koffer met 150 dvd's overmaken aan de Congolese autoriteiten", vermeldt het persbericht niet zonder enige trots.

Koloniale propaganda

Film behoorde al snel tot het ideale medium voor de koloniale propaganda. Pionier Ernest Genval draaide zijn eerste films in de kolonie rond 1925. Gérard De Boe bouwde een omvangrijk en veelzijdig oeuvre uit vanaf 1937, André Cauvin ten slotte maakte in 1955 zijn meest bekende film 'Bwana Kitoko' over het legendarische bezoek van koning Boudewijn aan Congo van dat jaar.

Het was zowel het hoogtepunt van de Belgische koloniale propaganda, maar meteen ook de zwanenzang. Nauwelijks vijf jaar later was de kolonie onafhankelijk en deed het moederland er alles aan om het koloniale trauma dat het zelf had veroorzaakt, zo snel mogelijk te vergeten.

Vijftig jaar later krijgt vooral een nostalgische terugblik de meeste aandacht in de media en publicaties. Over wat er met de film in Congo ná de onafhankelijkheid gebeurde - ook Mobutu gebruikte het filmmedium graag als propagandamiddel, horen we helaas veel minder.

Filmcriticus

datum : tekst van juni 2010

Filmcriticus Bruno Bové, die ook medewerker is bij het Leuvense Afrika Fillmfestival, vindt het jammer dat deze dvd's totnogtoe het enige zijn dat Cinematek rond 'Congo 50 jaar' heeft ondernomen. 

"Uitgebreide filmreeksen over en rond mei '68, enige jaren geleden zelfs een reeks films en een speciaal seminarie over film en de Vietnamese bevrijdingsstrijd, en in 2009 een even uitzonderlijke als puike avond met Deutschland Endstation Ost,ingeleid door de partner van Frans Buyens, een filminitiatief waarmee Cinematek flagrant inging tegen de stroom van de bejubelingen naar aanleiding van '20 jaar val van de Muur'." 

"Al die weinig politiek 'correcte' filminitiatieven konden en kunnen allemaal aan bod komen in de programmering van Cinematek, behalve als het over Congo gaat, want dan moet deze koninklijke instelling blijkbaar volledig in de pas lopen", vindt Bové.

"Hoewel ik er destijds ook - en voor mij de enige keer op groot scherm - de voorstelling van de integrale versie van de controversiële film 'Blanke koning, zwarte dood' heb gezien. Bij die gelegenheid in Cinematek gepresenteerd door een producente."

"De volledige versie duurt 90 minuten, mét op het einde ook een kleine 10 minuten over de periode ná de dood van Leopold II, en diens geleidelijke rehabilitatie door het officiële België. Louis Michel was toentertijd als minister van Buitenlandse Zaken razend over deze film. Tot nog niet zo lang geleden stond zijn merkwaardige reactie nog op de website van Buitenlandse Zaken."

"Met het Afrika Filmfestival in Leuven proberen we al jaren de aandacht te vestigen op de hedendaagse filmproductie uit Centraal-Afrika, maar blijkbaar wordt dat niet echt naar waarde geschat. De Vlaamse overheid heeft begin dit jaar zelfs de subsidiekraan voor het festival dichtgedraaid. En enkele federale ambtenaren deden moeilijk over de vertoning van een biografische film als 'Lumumba' van Raoul Peck. Van waar toch die verkramptheid als het over de postkoloniale Congolese periode gaat?"
Bron http://www.dewereldmorgen.be


Mémoire de Missionnaires

Delphine Wil
France, Belgique, 2017
Production : Néon rouge, Tact production Via abonnement a voir 6 euro par mois sur www.tenk.fr

Delphine Wil Née en Allemagne en 1988 d’un père belge et d’une mère belgo-congolaise, Delphine Wil est une réalisatrice dont la diversité culturelle a façonné le parcours. Elle est diplômée en photographie (École de Photographie de la Ville de Bruxelles) et en journalisme (Université Libre de Bruxelles).

En 2011, Delphine réalise un reportage sur la liberté de la presse en République démocratique du Congo dans le cadre de son mémoire de fin d’études. Elle entame son expérience professionnelle en tant que journaliste radio à la Radio Télévision Belge Francophone, avant de se tourner vers l’audiovisuel. Elle participe à un atelier de création vidéo à Mons et au Sénégal. Elle s’installe ensuite au Burkina Faso, où elle travaille avec la société Manivelle Productions, pour laquelle elle réalise un documentaire sur l’alphabétisation des femmes burkinabè. "Mémoire de missionnaires" est son premier film documentaire. Parallèlement à la réalisation, Delphine travaille dans le domaine de l’information en Afrique francophone.


Mémoire du Congo Zaïre

Mémoire du Congo-Zaïre,

Fragments inédits Thierry Michel Ce coffret Mémoire du Congo-Zaïre ,

Plus de 16 heures d'archives de Thierry Michel sur le Congo, extraites des images tournées au Congo-Zaïreentre 1991 et 2010.

Elles sont le complément des films Le Cycle du serpent, Les derniers colons, Mobutu roi du Zaire, Congo River et Katanga Business.

Elles nous permettent de découvrir de nombreux moments de l'histoire de ce pays depuis la conquète de Stanley jusqu'après les élections démocratiques de 2006. Ces archives sont organisées sous forme de courtes séquences de quelques minutes et regroupées par thématique : histoire, économie, tradition, culture, vie sociale, géographie etc .

Chacun des 6 DVD comporte un menu interactif qui permet de voyager par sujet et thématique dans chaque DVD.

  • 1/1 DVD 1 De Stanley à Mobutu / L'histoire du Congo-Zaïre De la conquéte de Stanley à Mobutu au sommet de sa gloire en passant par l'indépendance du Congo, en passant par l'assassinat de Lumumba, puis de Mulele, les massacres de Kisangani, les pendus de la Pentecéte, la révolte des étudiants, la zaïrisation et le règne du Maréchal Président.
  • DVD 2 de Mobutu é Kabila / L'histoire du Congo-Zaïre2/2 Suite du parcours de plus d'un siècle de l'histoire du Congo, des pillages de 1991 à la conférence nationale, le massacre des chrétiens, la maladie et la chute de Mobutu en 1997, jusqu'à l'arrivée de Kabila père, la prestation de serment de Kabila fils, les élections et la guerre de la Gombe.
  • DVD 3 De l'Embouchure à Yangambi / Un Fleuve é Un Pays (1/2) Remontée de Moanda à Matadi, Kinshasa, Mbandaka, Bumba, Lisala, Yangambi dans la géographie, l'économie, la culture et les traditions. Vestiges coloniaux et mobutistes, derniers blancs, arbre protecteur et arbre royal, mais aussi palmeraie et exploitation forestière et le chant du fleuve avec Papa Wendo .
  • DVD 4 De Kisangani à la Source / Un Fleuve à Un Pays (2/2) Suite d'un voyage de plus de 4300 kilomètres, depuis les pècheurs Wagénia à Kisangani aux chercheurs de diamants, d'Imbolo à Kindu, en faisant escale aux chutes de la Kiubo, avant de rencontrer le chef coutumier gardien de la source du fleuve.
  • DVD 5 Le Katanga Minier L'industrie minière et les creuseurs artisanaux, des vestiges de la Gécamines aux enfants creuseurs, de la mine uranière de Tshinkolobwe aux révoltes de creuseurs. Des patrons Georges Forrest à Shiraz Virji, une province en profonde transformation économique. Images du Katanga, avec ses mines industrielles tantôt souterraines, tantôt à ciel ouvert, et avec les trois grandes villes de la province : Lubumbashi, Likasi et Kolwezi.
  • DVD 6 L'histoire racontée / Nostalgie Post-Coloniale Dans la premiére partie du DVD l'historien Isidore Ndaywel nous raconte quelques moments clé de l'histoire de son pays depuis l'indépendance jusqu'à la chute de Mobutu. Dans la deuxiéme partie é Nostalgie post-coloniale é des anciens colons et des Congolais nous racontent en regards croisés les rapports blancs-noirs depuis l'indépendance jusqu'au début des années 90.
  • Plus d'info via le site Weyrich Edition
    Liens externe Cinergie

     

little miss NobodyLittle Miss Nobody

Bernard Balteau

Le 24 novembre 1964, ce jour-là, Brigitte Peneff, 7 ans, et sa petite soeur ont échapéeé miraculeusement à la mort. Pas leur oncle, Marco, tué à côté d'elles. 50 ans après ces événements, Brigitte revient pour la première fois au Congo, dans sa ville natale. Elle retrouve, émue, les lieux de son enfance fracassée. Sa maison, la piscine municipale et... l'hôtel des Chutes ou elle fut incarcérée plusieurs semaines en otage avec sa famille et 300 autres Belges.

Elle retrouve aussi des Boyomais comme on appelle les habitants de Kisangani, qui ont porté secours aux otages belges, à l'époque. Puis, avec son mari Marc, elle parcourt l'avenue Ketele, le lieu du massacre. Un petit bouquet à la main, pour rendre hommage aux victimes belges et congolaises. Le 24 novembre 1964, à l'aéroport de Stanleyville, un journaliste avait pris Brigitte en photo, juste avant son évacuation.

Encore en état de choc, elle fut incapable d'articuler son nom. Le reporter l'appela donc à Little miss Nobody à et la photo a fait le tour du monde. La petite robe que je portais la, dit-elle, je l'ai toujours... J'ai bien regardé la photo, on reconnaît bien les détails. Je l'ai emmenée avec moi. Symboliquement... Tout mon voyage est symbolique. Maintenant, je vais pouvoir laisser tranquille cette petite fille aux yeux d'effroi. A l'occasion de ce retour aux sources, le cinéaste Bernard Balteau, qui accompagne Brigitte, retrouve quelques acteurs et témoins du drame. Parmi eux le chef des rebelle (source : 2013 les films de la passerelle - webdesign & développement by debie)

Bons baisers de la colonie Bons baisers de la colonie

Réalisation de Nathalie BORGERS, Delphine DUPONT Belgique - 2011 - 1h14min

En 1926, Suzanne naît de l'union entre un administrateur territorial belge et une femme rwandaise.

A l'époque, ces unions sont condamnées par le pouvoir colonial.

A l'âge de quatre ans, son père embarque Suzanne vers la Belgique pour qu'elle y reçoive une éducation européenne.

Ce film vient rompre le silence qui a pesé sur ses origines, au croisement de l'histoire familiale et de l'Histoire coloniale.

afrique tout courtsAfrique tout courts

Als eerste DVD in een lange reeks, die heel wat verrassende ontdekkingen in petto heeft, worden op "Afrika kort en krachtig" 10 opmerkelijke kortfilms samengebracht die op de eerste twee edities van het festival Afrique taille XL van zich hebben doen spreken.

Dit innovatieve project is ontstaan uit de gezamenlijke inspanningen die Africalia, Afrique taille XL en de Studio l'Equipe leveren om aan de Afrikaanse films de plaats toe te kenne die zij verdienen. Bij de selectie werd plaats ingeruimd voor de zienswijze van filmmakers uit het hele Afrikaanse continent. De kracht van deze tien kortfilms ligt in hun onderlinge verbondenheid.

Of ze nu grappig of ontroerend zijn, ze zijn altijd bijzonder relevant en weerspiegelen de grote verscheidenheid van de Afrikaanse filmproductie. Nadat de film afgelopen is en de eerste emoties verwerkt zijn, zullen de toeschouwers pas echt beseffen welke rijkdom deze wereld te bieden heeft. (Africalia)

Pater Roger De Vloo achter de camera bij een opname (jaren 1950). [Foto: Vivant Univers, Namen]

Erfgoed van uitzonderlijke waarde Filmcollectie Witte Paters op lijst Topstukken

Een beslissing van Vlaams minister van Cultuur Bert Anciaux plaatste de in KADOC bewaarde filmcollectie van de Missionarissen van Afrika (Witte Paters) als voorlopige maatregel op de lijst van het roerend cultureel erfgoed van de Vlaamse Gemeenschap (‘Topstukkenlijst’). Daarmee wordt de collectie van die typische missiecongregatie erkend als een “unieke en zeer hoogstaande verzameling met een uitzonderlijke betekenis voor de geschiedenis van de missie, de Belgische kolonies, de koloniale opvattingen en de etnografie van Congo, Rwanda en Burundi vanaf ca. 1940 tot 1960”.

De verzameling bevat 83 missiefilms (documentaires, speelfilms en educatieve films). De (voorlopige) opname op de topstukkenlijst kadert in het ‘Topstukkendecreet’ van 24 januari 2003, dat aan de eigenaars van ‘zeldzame’ en ‘onmisbare’ cultuurgoederen bepaalde verplichtingen (o.a. inzake conservering) oplegt, maar tegelijk ook een subsidieregeling voor restauraties voorziet.

Naast de collectie van de Witte Paters, bewaart KADOC nog kleinere verzamelingen missiefilms van andere congregaties. Ook zij delen in feite in de waardering die uit de ministeriële beslissing spreekt. Die unieke dragers van beeld worden momenteel o.a. gevaloriseerd in het project De koloniale film. Congo, Rwanda en Burundi. Project ter bescherming en repatriëring.

Dat project wil een selectie van de bijna 800 Belgische films die tussen 1910 en 1960 in Centraal-Afrika werden gerealiseerd, op een digitale drager overbrengen. Ze maken deel uit van de collecties van het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika (KMMA), het Koninklijk Belgisch Filmarchief (KBFA) en KADOC. De digitale kopieën van de films zullen in Congo, Rwanda en Burundi ter beschikking worden gesteld voor wetenschappelijk onderzoek aan de universiteiten en de nationale archieven.


Siegfried Müller, huurling voor 'de goede zaak' in Congo

[link video + 1:02 uur]

november 2016

Het Brusselse Festival de Cinéma d'ATTAC organiseert zijn 17de filmfestival. Siegfried Müller, huurling in Congo', een film die twee aspecten van de naoorlogse geschiedenis toelicht: de vlotte integratie van nazi's in het Europees veiligheidsapparaat en de slachtpartijen door witte huurlingen in Congo in opdracht van Belgische financiële belangen.

Met zijn zeventiende filmfestival geeft Festival de Cinéma d'ATTAC een leerzame historische inkijk in de achtergronden en machinaties van machtige financiële belangen, die ze liever niet teveel media-aandacht geven. De documentaires en film van dit jaar 2016 overlopen een breed gamma van thema's, hedendaagse en historische.

Dat programma gaat van de documentaire CETA, een stille staatsgreep? over de realiteit van werkloosheid in Bureau de chômage naar de moord op Capitaine Thomas Sankara in Burkina Faso.

Wie is Congo-Müller?

Siegfried Müller (1920-1983) werd geboren in het dorpje Crossen in toenmalig Pruisen, nu Pools grondgebied. Zijn vader was generaal in het Duitse leger. Zelf nam hij als jonge soldaat deel aan de oorlog tegen Rusland. In 1945 werd hij zwaar gewond gevangen genomen door het oprukkende Amerikaanse leger ('Gelukkig voor mij niet door de bolsjewieken', zegt hij daar over).

Na twee jaar gevangenschap werd hij vlot aangeworven door de Amerikanen om zijn 'ervaring' nuttig in te zetten. Aan het Russische front had hij zich reeds gespecialiseerd in operaties die toen nog niet 'psychologische oorlogsvoering' werden genoemd. In het Duitse leger was hij niet meer welkom maar andere Europese landen en de VS zagen wel wat in de man.

Lode Vanoost

Info

Ook op het internet gelden de auteursrechten. Werken die auteursrechtelijk beschermd zijn, zoals tekeningen, foto's, muziek, film en software, mag u niet verspreiden via het internet zonder de uitdrukkelijke toestemming van de auteur.
Een auteur van een programma kan de namaker van zijn werk strafrechtelijk laten vervolgen, maar dat kan alleen als het namaken kwaadwillig of bedrieglijk is gebeurd. Niet alleen de namaker is strafbaar, ook wie namaakprogramma's voor handelsdoeleinden verkoopt, in voorraad heeft voor verkoop of invoert in België, overtreedt het auteursrecht.
Delcol Martine