Kolwezi.

1978

Kolwezi 1978

Geluk en toeval hielden ons in leven

Dankzij het ontvangen van fotos van Kolwezi 1978 kan U een exclusieve reportage lezen en video bekijken over de evenementen van Kolwezi 1978 ons toegestuurd en vrijwillig afgestaan aan de site congo-1960.be
Al deze artikels zijn verschenen in kranten of tijdschriften en zijn me toegestuurd per e-mail waar mogelijk heb ik de bron weergegeven. Gelieve mij te contacteren indien het artikel niet conform is met de auteursrechten.

Special Kolwezi , krantenartikels en informatie Kolwezi in 1978

Kranten 23-05-1978


Van onze verslaggevers in ZAVENTEM.

Gisteren namiddag is het laatste bijzondere evacuatievliegtuig geland op Zaventem. Vandaag komen nog enkele personen terug met lijnvluchten, en wellicht wordt later nog een speciale vlucht georganiseerd voor de repatriëring van 150 gewonden uit Lubumbashi. In Brussel, in Parijs en in Lubumbashi waren gisterenavond reeds een 2.000 personen uit Kolwezi aangekomen. Het aantal personen dat als gijzelaar werd meegenomen naar Angola varieert volgens de bronnen van 6 tot een vijftigtal. Omwille van het groot aantal vermisten kan nog geen balans worden opgemaakt van de slachtoffers van Kolwezi, maar alleen al aan blanke kant zijn er meer dan 150 doden.Na de getuigenissen die gisteren werden opgevangen van passagiers die met de laatste vier vliegtuigen uit Kinshasa in Brussel aankwamen staat het nu wel vast dat niet alleen de rebellen maar ook Zaïrese soldaten en burgers deelnamen aan de ongeregeldheden in Kolwezi. Zelfs onder het oog van Belgische en Franse para's op het vliegveld van Kolwezi werd nog gestolen door Zaïrezen. Zo zegden gisteren verschillende geëvacueerden dat Zaïrezen probeerden een filmcamera, een bandopnemertje en geld af te nemen van mensen die op het punt stonden om naar Kamina te vertrekken.

De schietpartijen die zich in de stad voordeden waren volstrekt arbitrair» verklaarde Jacques Segers (38) uit Bree.  Het volstond dat je een jeep bezat om verdacht te worden van relaties met militairen ». De auto's in Kolwezi, zoals alle westerse luxegoederen, speelden een grote rol in de eerste dagen van de opstand. Het waren de eerste voorwerpen die voor confiscatie of diefstal in aanmerking, kwamen. Overigens moesten de blanken eerst nog rijles geven aan (zeer jonge) rebellen die auto's kwamen opeisen. Door het ontregelen van de carburator of het wegnemen van de motor werden veel auto's opzettelijk onklaar gemaakt door blanken. In een aantal gevallen werd de c sabotage» ontdekt door blanke technici die door de rebellen waren meegebracht en die het defect moesten herstellen. Sommige blanken werden doodgeschoten toen de rebellen erachter kwamen dat de auto's opzettelijk buiten gebruik waren gesteld Een Duitser werd geëxecuteerd nadat hij een officieel confiscatiedocument had geëist. Segers vertelde nog hoe hij en andere Europeanen alle alcohol die ze in huis hadden (op één fles na die eventueel voor verzorging kon worden gebruikt) doorspoelden in de toiletten, omdat vooral alcoholische dranken werden gezocht tijdens de huiszoekingen.

Bij de terreur tegen de burgerbevolking waren vooral de Fransen het doelwit. Claude Mercuri, een Fransman, vertelde hoe hij zich samen met een Belg en nog een Fransman schuilhield. Toen ze toch werden ontdekt, mocht de Belg blijven en werden de Fransen mee genomen. Hij kwam terecht in een groep van 31 gijzelaars onder wie 2 vrouwen en 3 kinderen (van 2, 3 en 9 jaar). Toen werden ze daarvan  weer houden door anderen die bevriend waren met Europeanen die in dezelfde onderneming werkten.

Spion

Mercuri werd ondervraagd, en werd er de ene keer van verdacht een huurling te zijn, dan  weer een Franse spion, dan nog  een Marokkaan. Een andere vluchteling vertelde dat zijn vrouw tot drie keer was verkracht. Uit gesprekken. met andere vluchtelingen is hij  ervan overtuigd dat 80 t.h. van alle blanke vrouwen in Kolwezi te lijden hadden van seksueel geweld. Kinderen van 10 en 14 jaar werden verkracht. Een jonge vrouw van 20 jaar moest 8 keer geweld ondergaan. Deze man vertelde nog hoe een bus van 30 blanken die op de dag van de verovering terugkeerden van Gécamines, in de vuurlijn terecht kwam. Allen kwamen om. Een hard verhaal werd gisteren verteld door pater Minsen. ;Terwijl vader Radu met zijn 5-jarige zoon door de opstandelingen .werden verplicht in. een jeep te stappen beschermde de moeder met haar lichaam het jongste dochtertje van elf maanden. De rebellen wrongen echter de loop van hun geweer onder het lichaam van de moedér en doodden de baby; Onderweg slaagde vader Radu erin zijn zoontje toe te vertrouwen aan een Zaïrese prostituee die het vijfjarig jongetje naar de parochie van O-L-Vrouw van Fatima bracht. Daar werd het door pater Minsen opgevangen. Het kind is ondertussen gerepatrieerd en ook de ouders Radu zouden nog naar België worden overgevlogen. Zonder nieuws is men nog over een ander lid van het gezin, een meisje van drie jaar.

Schijndood

Onder de gerepatrieerde bevonden zich ook enkele gewonden. De meeste waren gewond aan de benen. Eén van hen, die zondagnacht aankwam, is dhr. Rosback uit Ukkel, een arbeider van Gécamines. Hij werd door een kogel gewond in de bil,  hinkt nog erg en moet ondersteund worden door twee verplegers. Hij werd met enkele werkmakkers beschoten op  straat. Drie van zijn vrienden werden hierbij gedood. Onder de geredden waren er velen die hun leven slechts te danken hadden aan geluk of toeval Sommigen hielden zich schijndood of verstopten zich op een zolder. Franz Van Cauteren uit Charleroi die werkt in een brouwerij te Kolwezi werd tijdens die verschrikkelijke' week tot 5 maal toe door de rebellen uit zijn huis gehaald.  Iedere keer werden zijn vrouw, en zijn 14-jarige zoon met de dood bedreigd Hij is van mening: dat hij zijn leven dankt aan zijn: Belgisch paspoort. Jan Sips uit Duffel had geen paspoort. Het was naar Kinshasa voor administratieve formaliteiten. 36 uren lang heeft hij zich met zijn vrouw verscholen in een kippenhok. Iemand die gelukkig kon ontsnappen aan de ergste wreedheden is Yvan Spika. Hij landde: zondagnacht op Zaventem, in shorts, licht safarihemd en op sloffen. Na het uitbreken van de opstand op 13 mei had hij zich met 11 werkmakkers verstopt in een mijnschacht. Pas op  20 mei zijn zij bovengekomen uit een 3 km. lange gang. Via  een rechtstreekse telefoonlijn met het hospitaal vernamen ze wanneer de kust veilig was. Spika en zijn vrienden hebben alleen veel honger en dorst geleden. Met de laatste vliegtuigen zijn ook veel missionarissen teruggekeerd. Pater Oscar De Vriendt, uit Lokeren 62 jaar en al  31 jaar missiewerk, vertelde dat het derde keer was dat hij moest vluchten: “Tijdens de eerste wereldoorlog vluchtte ik op de arm van mijn moeder, in de tweede wereldoorlog ging ik op de loop voor de Duitsers. Maar nooit had ik gedacht dat ik nog g een derde keer moest vluchten voor de zwarten.» 'Toen de paters hoorden dat zowel opstandelingen als Zaïrees leger op weg waren naar de missiepost, zijn ze met vrachtwagens weggevlucht naar Kamina. Om 15 u. 40 gisterenmiddag is het laatste speciale vliegtuig met vluchtelingen uit Shaba, op Zaventem geland Het betrof een jumbo Boeing 747 van Sabena, die tijdens een tussenlanding in Parijs, al een aantal Franse vluchtelingen afzette. Er waren nog zo 'n 150 Belgen uit de streek van Kolwezi aan boord o.w. veel vrouwen en kinderen, een tiental zusters en enkele paters. Armand Peeters, afkomstig uit Willebroek, was op het vliegtuig met zijn echtgenote, twee kinderen en twee honden. Twee andere zonen verblijven in België zodat deze familie alvast weer is verenigd. Wenend vertelde Peeters over vrienden uit Kolwezi, die gedood zijn tijdens de gevechten en waarvan de kinderen nog met Kerstmis op bezoek waren in Shaba. Hij moet de overlevenden nu kunnen vertellen wat er is gebeurd Armand Peeters had pas een gloednieuwe wagen aangekocht Toen de rebellen het voertuig kwamen opeisen weigerde hij eerst de sleutels af te staan. Nadat zijn vrouw tussenbeide kwam en haar man ervan overtuigde dat ze hem liever levend zag maar zonder auto, gaf hij de sleutels aan de zwarten.

Vermagerd

Een week lang zat de familie in huis waar ze zichzelf had opgesloten. Nu en dan werd in het Swahili aan de poort geschreeuwd dat ze moesten openmaken. Toen dit niet gebeurde ratelde een machinegeweer en zoefden de kogels binnen. Daarna trokken de opstandelingen verder. Mevr. Peeters is in een  week tijd zes kilo vermagerd. Ze leven al 22 jaar in c Congo, maar dit is het ergste dat ze ooit meemaakten.  We zaten al een paar maanden met een zeer slechte bevoorrading, zonder voldoende eten of drinken. vertelde een pater. afkomstig uit Heusden, die al 28 jaar in Zaïre werkzaam is. Toen de rebellen binnenvielen werden ze bij de aanvang als bevrijders beschouwd en waren vriendelijk. Daarna zijn ze aan de drank geraakt en hebben hulp gekregen van Zaïrese burgers en zelfs van Zaïrese militairen, en alles is beginnen uit de hand lopen. Er was geen onderscheid meer tussen de geregelde Zaïrese troepen en de rebellen. Vreemdelingen of  blanken heb ik niet gezien, behalve een paar Marokkanen.» Twee jonge Franse vrouwen vertelden hoe een man aan de overzijde van de straat waar ze woonden, weigerde zijn wagen af te staan. Een zwarte ging er de echtgenote bijhalen en onder haar ogen werd haar man:.: doodgeschoten.

Bril

 Overal liggen lijken in de straten» zei een van de vrouwen,  en die blijven er liggen. Wij zijn zo lang mogelijk binnengebleven. De invallers hebben ons alles afgenomen. Gelukkig kon ik mijn bril behouden, omdat ik zei dat ik anders hoofdpijn zou krijgen. Toen de parachutisten uit Europa op komst waren, werden overal burgerkleren opgeëist.  Die trokken de rebellen aan en dan zijn ze gewoon weer verdwenen tussen de normale bevolking in en rond Kolwezi»  Onze kinderen hebben de wreedheden niet zien gebeuren» zei een van de vrouwen,  maar toen we onder bescherming van de Belgische para’s naar de luchthaven werden gebracht, zagen we overal lijken liggen. Onder meer van een dode vrouw, waar honden en, katten aan zaten te eten. Dit.had ik mijn kinderen willen besparen. »  Was er een onderscheid tussen het optreden van Belgische en Franse para's?  Ja, dat was zeer duidelijk. Er was een afspraak gemaakt en de militairen uit de twee landen; ze hadden andere opdrachten. De Fransen moesten het terrein , zuiveren terwijl de Belgen de  blanke burgers in veiligheid moesten brengen.» Er was een coördinatie tussen de Franse en Belgische para's.

ROMAIN GIJSSELS, MON VANDEROSTYNE, GUlDO KINDT

Kranten 23-05-1978

Kamerdebat verruimen

De mededeling van de eerstenminister over het Belgische optreden in Shaba bleef strikt beperkt tot de operatie zelf. Als zodanig is zij aanvaardbaar. De nog onvolledige inlichtingen waarover men beschikt, wijzen uit dat de regering moeilijk anders kon handelen dan zij gedaan heeft. Het verwijt dat de para's te laat werden ingezet, lijkt niet gegrond. Er was immers de moeilijkheid van de logistieke steun en van de bevoorrading in brandstof. De vergelijking met de stille en snelle operatie van Stanleystad in 1964 loopt mank. Toen was Brussel lang vooraf ingelicht over de toestand van de gijzelaars en de ernst ,,van de doodsbedreigingen; op het. terrein was een colonne van huurlingen, zwarte soldaten en Belgische officieren op, weg naar de stad.  Het logistieke vraagstuk lag toen helemaal anders. Thans tastte men tot de laatste minuut in het duister. Daar ligt het fundamentele probleem echter .niet. Ook niet bij bepaalde diplomatieke strubbelingen. En evenmin bij zag. communautaire spanningen in de regering. (Minister De Bruyne zou zich hebben verzet tegen een Frans-Belgisch eenheidscommando; als dat waar is, pleit het voor De Bruyne die blijkbaar nog een geheugen heeft voor geschiedenis. De vraag is vandaag niet zozeer, of de regering anders had moeten optreden. Wij menen dat zij goed heeft gehandeld, en dat de kritiek van de oppositie zwak is. De vraag is - en zij werd niet gesteld door de premier - wat er verder gaat gebeuren met ons Zaïre-beleid. Kan de samenwerking worden voortgezet? Zo ja, hoe? De kwestie raakt niet alleen Shaba. Heel Zaïre is. een probleemgebied. Het is niet onmogelijk dat er in de zomer beroering ontstaat in Kinshasa, waar een hongersnood dreigt. Een uitbarsting van een bevolking die nu reeds erg ontevreden is en vaak honger lijdt, zou daar eveneens duizenden blanken in gevaar brengen. En ook in Lubumbashi, de hoofdstad van Shaba, is een explosie mogelijk. De massa is er uitgehongerd, de soldaten worden niet betaald en zijn rijp voor muiterij, de administratie functioneert niet. Dat is de toestand Kan het parlement eraan voorbijgaan? "President Mobutu heeft nu boze woorden over voor de Belgen ; en verwacht alle heil van de Fransen. Maar wat wordt er in Zaïre gedaan om een begin van herstel mogelijk te maken? De éénrichtingsverwijten van de president worden wat eentonig. De Fransdolle kritiek van de Belgische liberalen stemt in haar blinde verheerlijking van Parijs onbehaaglijk. Men neemt ze echter als de zoveelste uiting van een groep, die enkel oog heeft voor bepaalde economische belangen. Die kritiek mag een parlementair debat niet beslissend beïnvloeden. " De klemtonen moeten elders worden gelegd De christen-democraten en de Volksunie vragen een grondige bezinning over onze betrekkingen met Zaïre. Het is een eis, die het parlement ook tot de regering mag richten

MANU RUYS .

Kranten 23-05-1978

Mobutu hekelt Simonet

KINSHASA (azap, belga) De Zaïrese president Mobutu gaf maandag in een verklaring aan het persbureau Azap, scherp uiting aan zijn ergernis over de houding van de Belgische minister van buitenlandse zaken Simonet in de kwestie-Shaba. Mobutu verweet Simonet het Zaïrese hulpverzoek 24 uren lang op zijn ministerie te hebben geblokkeerd. .." Het Belgische ministerie van buitenlandse zaken ontkende dat ten stelligste. Mobutu verweet Simonet ook dubbelzinnigheid in stand te houden, terwijl een klimaat van vriendschap, .. ", en niet van  dubbelzinnigheid moet heersen in de betrekkingen tussen België en Zaïre. De.president deelde ten slotte. mee dat de Zairese diplomaten tot nader order geen contact meer mogen hebben met Simonet, zelfs als dit zou leiden tot een diplomatieke breuk met België. Het persbureau Azap voegt eraan toe dat in het dossier van de vriendschap tussen België en Zaïre de Belgische koning, de premier en het merendeel van zijn ministers «een taal spreken die in elk geval niet die van Simonet is.. Mobutu verklaarde dat het niet gaat om een herleving van «het Belgisch-Zaïrees conflict., maar hij zegde dat Zaïre zekerheid wil : « oefent minister Simonet voortaan de prerogatieven van de koning en de eerste minister uit?, zo vroeg het staatshoofd zich af. «Wij hebben de Belgen, van wie wij de mentaliteit kennen, nooit gevraagd in plaats van Zaïre te komen vechten in Kolwezi " aldus Mobutu. «Omdat wij de geestesgesteldheid in België ., kennen moesten wij ons verzoek wel beperken tot wat haalbaar was zonder het Belgische politieke landschap te bemodderen. Als men dit in België als vaagheid heeft uitgelegd, dan moet daarginds iemand zijn die de dubbelzinnigheid in stand ",. hield. En dat kan niemand anders zijn dan minister Simonet, die het Zaïrese hulpverzoek 24 uren lang op zijn ministerie heeft geblokkeerd, terwijl de rebellen Belgische onderdanen in Kolwezi mishandelden, in plaats van het verzoek voor  bespreking en besluitvorming door te geven aan het ministerie van defensie " Het Belgische ministerie van buitenlandse zaken ontkende die gang van zaken krachtig, en zegde dat de eerste hulpaanvraag op 15 mei werd ontvangen en nog dezelfde dag aan het ministerie van defensie doorgegeven, Een tweede hulpaanvraag is maandag op buitenlandse zaken toegekomen en is onmiddellijk aan defensie doorgezonden, aldus buitenlandse zaken. - Over de herovering van het vliegveld van Kolwezi, die door Simonet aan de Belgische actie was toegeschreven, zegde Mobutu dat die uitsluitend het werk was van het Zaïrese leger. De Zaïrese troepen waren woensdag al gedropt, en toen zaterdag de Belgische para's sprongen, ontmoetten zij op het vliegveld « bevriende Zaïrese troepen die toen het vliegveld al drie dagen in handen hadden., aldus Azap. De uitlatingen van Simonet worden niet alleen gewaagd genoemd, maar ook gekleurd met minachting voor het Zaïrese leger. Ten slotte veroordeelde Mobutu de verklaring van Simonet dat ter voorkoming van een slachting in Kolwezi, vreedzame middelen moesten worden overwogen, bestaande in onderhandelingen met «het zogezegde Nationaal Bevrijdingsfront van Congo. (FLNC) Mobutu zegde dat dit « een erkenning van deze opstandige beweging. betekent. Hij noemde dat ontoelaatbaar.

Kranten 23-05-1978

Onwaardig schouwspel Oppositie valt Tindemans aan in Kamer n.a.v. optreden in Shaba

Voor een volle Kamer en overvolle tribunes heeft premier Tindemans gisteren het regerings-optreden in Shaba toegelicht en verdedigd. De Kamer luisterde aandachtig. De liberale oppositie viel nadien in uiterst scherpe bewoordingen uit tegen de regering tot verontwaardiging van de andere parlementsleden die het hadden over « onwaardig en onbetamelijk schouwspel,. dat door de Tv-camera’s rechtstreeks in de huiskamers werd binnengebracht. Voorzitter Leburton bracht hulde aan de slachtoffers en de Kamer hield een minuut stilte.

Premier Tindemans begon zijn toespraak met een chronologisch overzicht van de gebeurtenissen. Hij herinnerde aan vroegere moeilijkheden in Shaba en vervolgde: Begin mei schenen nieuwe infiltraties te worden georganiseerd, ditmaal uit Zambia. Tijdens het Pinksterweekeinde worden we opgeschrikt door berichten uit Kinshasa en Lubumbashi dat het vliegplein van Kolwezi in handen van zulke rebellen zou zijn gevallen en dat de vliegtuigen en helikopters waren vernietigd. Daarop wordt uit het Zuiden van Shaba meegedeeld dat Zaïrese legervliegtuigen het vliegveld. van Kolwezi hadden gebombardeerd. Over de rebellen werd geoordeeld dat zij weinig zin hadden voor organisatie. Een evacuatie van landgenoten leek nog niet aangewezen. Wel werd de dood van drie Europeanen gesignaleerd. In België wordt een ministerieel crisiscomité gevormd dat de gebeurtenissen op de voet volgt. Op dinsdag 16 mei gaat het Zaïrese leger over tot het droppen van parachutisten in Kolwezi. Het crisiscomité geeft aan de generale staf opdracht dringend een operatieplan voor te bereiden voor een gebeurlijke evacuatie. Op 17 mei zijn de berichten slecht maar het crisiscomité is aangewezen op schaarse, moeilijk te controleren informatie, Tevens wordt de voorbereiding maximaal voortgezet maar is men nog niet in alarmtoestand. Tindemans zei verder: Het uitvoeren van een gebeurlijke opdracht op eigen kracht komt als onmogelijk voor. In Shaba is geen brandstof, zodat een beroep moet worden gedaan op de Verenigde Staten om in benzine te worden bevoorraad wil men een luchtbrug kunnen organiseren. Het Belgisch leger beschikt inderdaad over geen tankvliegtuigen. Bovendien we men nog steeds niet of landingen op het vliegveld van Kolwezi mogelijk zijn. Er worden kontakten opgenomen met Frankrijk en Groot-Brittannië en ook met Zaïre. De regering beslist eveneens de UNO op de hoogte te brengen. Ook worden kontakten opgenomen met het Internationale R0de Kruis. Hier lag wellicht ook nog een kans om onze landgenoten in Shaba zoveel mogelijk bescherming te bieden. Ook de Unie van Afrikaanse Staten e ingelicht, zodat alle voorzo 'gen die internationaal denk zijn werden genomen om de' Belgen in Shaba te beschermen en een gebeurlijke Belgische operatie in een juist daglicht te plaatsen.

Alarm

De avond van 17 mei beslist het crisiscomité de manschappen  in alarm toestand. te brengen en over te gaan tot het laden van de vliegtuigen. Op donderdag 18 mei om 13 uur vindt te Stutgart een coördinatievergadering plaats tussen VS, Groot-Brittanië en België ten einde de taken te verdelen en te coördineren bij het verlenen van hulp en steun.

In de nacht van donderdag op vrijdag omstreeks 3 u. 30 wordt aan het crisiscomité gemeld dat president Carter zijn instemming betuigd heeft met de Amerikaanse bijdrage in een reddingsoperatie. Het crisiscomité beslist tot Uitvoering van de geplande operatie over te gaan, onder voorbehoud dat ze gebeurlijk vóór de eindfase zou kunnen opgehouden worden indien nieuwe feiten dit zouden rechtvaardigen. Er doken grote moeilijkheden op i.v.m.. het overvliegen van bepaalde Afrikaanse landen. Daarom was een zeer lange reisroute van 25 uur onvermijdelijk geworden. Als verzamelpunt werd Kamina gekozen. In de nacht van donderdag op vrijdag 19 mei brengen de Franse autoriteiten ons op de hoogte dat ze een operatie in Zaïre zullen aanvangen. Vrijdag omstreeks 11 u. 45 heb ik een telefonisch gesprek met Giscard d'Estaing, zo zei de premier verder, waarbij hij mij bevestigde dat Franse parachutisten boven Kolwezi zullen gedropt worden. Het doel van de operatie is "de orde te herstellen”. Ik zeg hem dat België alleen een reddingsoperatie van landgenoten op het oog heeft en dat onze actie er bijgevolg op gericht is zo snel mogelijk een luchtbrug te organiseren.

Onderrichting

Te Kamina komen inmiddels in de loop van de namiddag en de avond de Belgische vliegtuigen toe en om 21u. 15 wordt bevel gegeven zo mogelijk op het vliegveld van Kolwezi te landen. Daarbij worden volgende onderrichtingen verstrekt:

  1. Zo vlug mogelijk op de luchthaven van Kolwezi het nodige dispositief aanbrengen om de Westerse vluchtelingen op te vangen en ze naar Kamina te brengen;
  2. Er mag niet deelgenomen worden aan loutere militaire operaties ;
  3. De nodige maatregelen mogen genomen worden om personen die in gevaar verkeren en i11lp wensen, te beschermen;
  4. Ingeval gegijzelden door rebellen meegenomen worden mag een poging gedaan om ze te bevrijden zonder., nochtans de grenzen te overschrijden;
  5. De aanwezigheid te Kolwezi blijft beperkt tot 72 uren.

De eerste minister gaf dan de balans van de operatie. Op dit ogenblik zijn 2.155 personen van op het vliegveld var Kolwezi geëvacueerd; 1.355 zijn reeds te Zaventem aangekomen onder wie 1.013 Belgen, 154 werden naar Lubumbashi over gevlogen en tenminste 300 naar Parijs. Onze officieren, piloten, onderofficieren en manschappen hebben zich op merkwaardige wijze gedragen en wie in Zaventem aanwezig was heeft kunnen horen hoe onze landgenoten nog de lof maakten van onze militairen te Kolwezi en Kamina. Helaas werden heel wat landgenoten het slachtoffer van de ontketende rebellen. De regering buigt diep hun nagedachtenis. Ze zijn slachtoffers in een strijd waarin zij volkomen onschuldig waren. De premier legde vervolgens uit dat de reddingsoperatie wel degelijk noodzakelijk was, dat het humanitaire doel van de operatie boven alle twijfel staat en dat in minder dan 72 uren schier alle gerepatrieerde konden worden gevonden, verzorgd en overgebracht. Op het verwijt dat de reddingsoperatie vroeger kon worden ondernomen, antwoordde de eerste minister dat de diplomatieke contacten, de technische moeilijkheden, de afwezigheid van logistiek materiaal en zelfs van voeding ter plaatse geen snellere actie toelieten. En Tindemans besloot: Indien u de regeringsactie wil beoordelen moet men met dit alles rekening houden. Deze beproeving voor ons land, en voor vele families, kan ook een moment van solidariteit, bezinning en menselijk medeleven zijn. Ik wens hierbij oprecht de Verenigde Staten, Frankrijk en Groot-Brittannië te danken voor het aandeel dat ze bij de reddingsoperaties van onze landgenoten hebben gehad. De toespraak van de eerste minister werd toegejuicht op de banken van de meerderheid

Kranten 23-05-1978

Missionarissen veilig weg

KINSHASA (cip, dia) - Men verneemt dat alle missionarissen in Kolwezi, evenals de Zaïrese diocesane priesters, gaaf en gezond zijn. Onmiddellijk na de aankomst van de Franse en Belgische para's werden alle missionarissen geëvacueerd naar Kamina of Kinshasa, van waaruit zij naar Brussel zijn doorgevlogen. Het betreft hier de missionarissen die in het centrum van Kolwezi werkzaam waren: 17 franciscanen, allen van Belgische nationaliteit met uitzondering van een Amerikaan, vier Belgische diocesane priesters, 10 kanunnikessen van St.-Augustinus onder wie 6 Belgische, de zusters van Pittem die volgens de laatste statistieken met 27 zijn, allen Belgische zusters en werkzaam in Kolwezi Kanzenze op 45 km van Kolwezi, de hospitaalzusters van Lier,. die na de eerste invasie vergeefs getracht hadden Kasaji (op 240 km van Kolwezi) of Kisenge (op 60 km ten zuiden Kasaji in volle brousse) te bereiken. Volgens de jongste berichten zouden zes missiezusters franciscanessen van Sandoa ter plaatse blijven, en in veiligheid zijn. In deze missiepost werken tevens drie salvatorianen. Deze zouden evenwel van hun overste opdracht hebben zich allen en om de missie van Katamba, nabij de grens met Kasai, terug te trekken. Praktisch alle missieposten op de weg die de rebellen op hun terugtocht, naar Angola volgen die na de aanval van maart 1977 opnieuw bezet waren door de missionarissen, zijn nu weer verlaten.  Het drama dat zich hier afspeelt, speelt voor de katholieke en protestantse kerk is beangstiger dan ooit tevoren,» zo liet een der missionarissen zich uit. Mgr. Songasonga blijft aan het hoofd van een kerkprovincie die driemaal zo groot is als België. Een gebied dat nu aan zijn lot is overgelaten: zonder priesters, missiezustérs en zonder lekenhulp. Bovendien rijzen nog andere problemen: terugkeer van de missionarissen naar Zaïre waar zij in nauwelijks één jaar tijd tweemaal op de vlucht moesten met verlies van alle have en goed, het psychisch trauma, en ten slotte het verlies van het vertrouwen in dit land.

Kranten 23-05-1978

Liberalen : Redding alleen aan Frankrijk te danken

Onmiddellijk na de mededeling van de eerstenminister begaf de voorzitter van de Waalse liberalen, Damseaux, zich naar het spreekgestoelte. Kamervoorzitter Leburton gebood hem echter het te verlaten, omdat de socialistische fractievoorzitter Brouhon eerst het woord had gevraagd. Brouhon legde slechts een korte verklaring af. Hij stelde voor het debat te beginnen dinsdag om 14 uur, ten einde de fracties vooraf te laten beraadslagen. Ook moet het crisiscomité vandaag in de vroege avond beslissen of de verblijfsduur van onze para's in Shaba wordt verlengd, zei hij; en dat is een kwestie die niet tot de "bevoegdheid van het parlement, maar tot die van de regering behoort en zij moet voorrang krijgen.. Daarop kreeg Damseaux het woord. Ik spreek hier namens de Franstalige liberalen, zo begon hij. De fractievoorzitter van de Vlaamse liberalen De Croo onderbrak : Namens hele groep. Ik spreek dus namens de hele liberale familie, hernam Damseaux. Van bij de aanvang van het drama hebben wij ons onthouden van kritiek op het regeringsbeleid. Wij hoopten de stilte  te kunnen doen overgaan gelukwensen voor het kabinet. Maar dat is thans onmogelijk Wij betreuren vooreerst dat ons voorstel om mee te werken met Frankrijk. aanvaard. Wij wensen wél onze coöperanten geluk, onze militairen, de EG-ministers Van buitenlandse zaken die het Franse optreden in Kolwezi goedkeurden. Wij wensen bij voorrang de Franse president en de Franse eerstenminister geluk Maar wij sturen geen gelukwensen aan de Belgische regering. Het optreden van het kabinet doet de vraag rijzen of wij nog wel als land bestaan. Minister Simonet zei dat onze Afrika-politiek erin bestaat er geen te hebben. België abdiceert. Wij aarzelen  coöperanten  te verdedigen Het stelt een morele kwestie: Kunnen wij coöperanten aanwerven en weigeren ze te beschermen? De enige Staat die de abdicatie weigerde, is Frankrijk.  Onze regering cumuleert vergissingen en indiscreties. Onze officieren zitten verstrikt in een net van diplomatieke restricties. Onze actie had snel en diskreet moeten gebeuren. Dat is niet het geval geweest. De regering heeft de vergelijking gezocht met Frankrijk. Ze heeft ze vandaag. Onze vluchtelingen schreeuwen hun dankbaarheid uit jegens de Franse para's. Morgen zullen de Belgische para's hun verontwaardiging uitschreeuwen over de politiek van de regering. Voor de Belgische opinie is de reddingsactie het werk van de Fransen geweest. De liberalen eisen dat onze para's ginds blijven, totdat het leven van de laatste Belg beveiligd is. Wij mogen de Belgen van Kinshasa en van Lubumbashi niet aan hun lot overlaten, en evenmin de mijnindustrie, want dat zou ook voor onze economie nadelig zijn. Wij protesteren tegen de aanwezigheid te Brussel van het FNLC en andere Zaïre-komitees, die de moordenaars patroneren. Het Mobutu-regime is niet volmaakt. (Hoongelach op de socialistische banken). Maar het is met de regering-Mobutu dat België zijn akkoorden sloot. Onder dat regime kan men leven en samenwerken. Wij betreuren dat er wrijvingen zijn ontstaan in onze relaties met Frankrijk, en dat president Mobutu ontevreden is. Damseaux citeerde de slotzin van het hoofdartikel in de Parijse krant Le Monde van maandag:  Men zal nog lang napraten over de methode die men had moeten kiezen: de relatief passieve van België of de actieve van Frankrijk De geschiedenis zal oordelen op basis van de resultaten,1 door de lijken te tellen. De liberale voorzitter besloot: Wij willen dat het volle licht schijnt over uw aarzelingen, die fataal zijn geweest, voor het leven van landgenoten en voor de economie van ons land. .

De heftig voorgedragen toespraak werd enkel toegejuicht door de liberalen.
In de diplomatenloge zat de Franse ambassadeur, Huré, ostentatief met zijn zakdoek tranen van ontroering te drogen.

 KRITIEK OP FRANSE SOLDATEN

Reeds eerder raakte bekend dat soldaten van het Franse vreemdelingenlegioen verschillende blanken hebben gedood bij schietpartijen of identiteitscontroles in Kolwezi. Gisteren werd door vluchtelingen verteld dat Fransen eveneens een Zaïrese gepantserde colonne hebben aangevallen. De Fransen gaven te verstaan dat ze niet op de hoogte waren gebracht van een gemengde operatie. Nog andere getuigen zegden gisteren dat de Franse militairen zich bijzonder agressief gedroegen.

Kranten 23-05-1978

Para’s speuren naar laatste overlevenden

KINSHASA, BRUSSEL, PARIJS (upi, afp, reuter, belga)

Belgische en Franse para's speurden maandag in de residentiële wijken van Kolwezi naar mogelijke Europese overlevenden of slachtoffers van de negen dagen van geweld die in het mijncentrum naar schatting aan 150 blanken en aan 250 opstandelingen het leven kostten. Tegelijk zetten Franse soldaten van het vreemdelingen-legioen in het noorden en het westen van Kolwezi antiregeringsgezinde eenheden achterna die zich daar hadden teruggetrokken. Ook in het naburige Manika zitten de Fransen opstandelingen achterna.

De Belgische premier Tindemans sprak maandagvoormiddag in een telefoongesprek met de Franse president Giscard d'Estaing zijn dank uit voor « de Franse actie die heeft bijgedragen tot het in veiligheid brengen van de Belgische onderdanen in Kolwezi '", De laatste verzetshaard van de opstandelingen in een metaalverwerkende fabriek werd tijdens het weekeinde door Franse legioensoldaten opge ruimd. Naar schatting 200 antiregeringsgezinde soldaten hadden zich daar verschanst. Het ministerie van defensie in Parijs' deelde mee dat in totaal tot nog toe 2 legioensoldaten om het leven kwamen, terwijl er 12 werden gewond, Alle vermiste Franse soldaten zijn terecht, zo werd gezegd. De operaties ter evacuatie van de ca. 2.500 blanken in Kolwezi gingen maandag hun vierde dag in. Het ministerie schatte dat 250 opstandelingen werden gedood In Franse en Belgische legerkringen meent men dat 150 blanken om het leven kwamen en dat de opstandelingen een 6O-tal blanken als gijzelaars hebben meegenomen. Medische teams doorkruisten maandag Kolwezi en begroeven de blanke en zwarte slachtoffers, die al enige tijd op straat lagen.

Inmiddels trok het gros van de opstandelingen zich in vrachtwagens (sommigen te voet) terug in de richting van  Zambia en Angola. De Angolese ambassadeur te  Brussel, Luis de Almeida, liet weten dat hij de regelingen die daarom hadden verzocht (met name die van België en van de VS), de verzekering gaf dat Angola zou instaan voor de bescherming van de Europeanen die eventueel naar dat land zouden vluchten. Maar hij zegde ook dat Angola geen enkele schending van zijn grondgebied door buitenlandse militairen kan dulden. Hij zei van de Franse ambassadeur,te Brussel; en van de Belgische minister van buitenlandse zaken Simonet de verzekering te hebben gekregen dat de Franse en Belgische militairen niet zouden pogen de grens met Angola over te steken. Over de Belgische militairen verklaarde hij dat het erop leek dat dezen alleen naar Zaïre waren gestuurd om mensenlevens te redden. Hij betreurde evenwel de aanwezigheid van buitenlandse troepen in Zaïre.

Jean Tsjombe

Tijdens het weekeinde arriveerden een dertigtal Marokkaanse soldaten in Kinshasa. Hun opdracht is niet bekend. In het Parijse blad «La Quotidien de Paris" verklaarde de zoon van Moïse Tsombe, Jean Tsjombe, formeel dat het FLNC (Nationaal Front voor de bevrijding van Congo) vóór de slachtingen in Kolwezi de Belgische overheid had voorgesteld om over de evacuatie van de Europeanen te onderhandelen. Na het voorstel van het FLNC zou Brussel aan de regering in Kinshasa gevraagd hebben «een staakt-het-vuren te aanvaarden ten einde de Europeanen te kunnen evacueren ". Volgens Tsjombe hadden op dat ogenblik nog geen slachtingen plaatsgehad. Zaïrese vluchtelingen in Zambia verklaarden maandag dat zowel Zaïrese regeringstroepen als rebellen in Shaba wandaden hebben bedreven.

Kranten 23-05-1978

Giscard stoort zich niet aan kritiek

Frankrijk. droomt van Afrikaanse "achtertuin"

Dat Giscard d'Estaing zich niet stoort aan de kritiek dat hij in Afrika de rol van gendarm van het Westen, speelt bleek de afgelopen dagen weer duidelijk in Shaba, waar de Franse para's met onverholen politieke,oogmerken namelijk het redden van het regime van Mobutu werden gedropt. En terwijl zijn para's Kolwezi bezetten «tot het legale regime de stad weer onder controle kan nemen,., ontving de Franse president maandag in Parijs een Afrikaanse keizer, veertien andere Afrikaanse staatshoofden en regeringsleiders en nog enkele andere officiële vertegenwoordigers van het continent waar de Franse diplomaten, geheime agenten en militairen uiterst druk in de weer zijn.

KW001

De vijfde Frans-Afrikaanse conferentie die maandag in Parijs begon was oorspronkelijk voorzien als een bijeenkomst waar vooral over economische " hulpverlening en samenwerking zou worden gesproken. Maar de gebeurtenissen in de westelijke Sahara, Tsjaad en Zaïre hebben een wijziging van de agenda opgedrongen, misschien niet officieel maar alleszins wel in de praktijk Parijs, verdedigt zijn toenemende interventie in Afrika met het argument dat het hoofd moet worden geboden aan wat de Sovjetrussische Cubaanse bedreiging wordt genoemd. Het beroept zich daarbij op de vele verdragen van militaire samenwerking en bijstand dat het met vele pro-westerse Afrikaanse landen heeft afgesloten. De droom die daarachter schuilt is natuurlijk te profiteren van de eerder bescheiden rol van de andere Westerse grootmachten in Afrika om van het francofone deel van Afrika een Franse achtertuin te maken. Frankrijk ontbreekt op nagenoeg geen enkel appèl in Afrika, weliswaar onder het motto  “L'Afrique aux Africains . Aldus de Franse minister van buitenlandse zaken de Guiringaud, maar in de praktijk komt het erop neer dat Parijs onveranderlijk en actief de zijde kiest van de meest conservatieve regimes.

Basissen

 Frankrijk verschaft zich de middelen voor zijn Afrikaanpolitiek. De schattingen over het aantal Franse militairen op dit continent lopen wel uiteen, maar bedragen alleszins tienduizend manschappen. Het  grootste deel bevindt zich in Djibouti dat vorig jaar onafhankelijk werd maar waar een Frans garnizoen van 4.400 manschappen en veertien marineschepen achterbleef. In Dakar Senegal zijn er tussen de 1.300 en de 4.000 manschappen en is er een basis voor gevechtsvliegtuigen die vooral opereren tegen het Polisario-front dat vecht voor de onafhankelijkheid van de westelijke Sahara. Verder beschikt Frankrijk over kleinere basissen in de Ivoorkust en Gabon. Parijs heeft ook een reeks militaire pakten, o.m. met Mauritanië, Marokko, Niger en Opper-Volta, heeft adviseurs. in tal van andere landen, o.a. Zaïre, en houdt .halsstarrig vast aan enkele minuscule eilanden in de buurt van Madagaskar waarop het een minigarnizoen handhaaft om zo de controle over de straat van Mozambique te behouden. De Fransen hebben bovendien een speciaal manier om de olieroute rond de Kaap de Goede Hoop te bestrijken. Maar daarnaast onder houden de Fransen een expeditiemacht van naar schatting 25.000 manschappen die op elk ogenblik in ijltempo kan optreden en die los staat van de Franse . territoriale troepen. Die macht wordt vooral gevormd door eenheden in het zuiden van Frankrijk en op Corsica. Die eenheden hebben een speciale opleiding gehad, vooral met het oog op operaties tegen guerrilla. -Mirage-fotoverkenners kunnen zonder tussenlandingen van op Frans grondgebied verkenningsvluchten uitvoeren boven Noord- en West-Afrika om I zo Parijs en de bevriende regeringen op de hoogte te houden.

Olie

Ook de Franse geheime diensten laten zich niet onbetuigd. De SDECE was bijv. uiterst bedrijvig tijdens de oorlog in Angola om het FNLA van Holden Roberto en vooral het FLEC, het zogenaamde bevrijdingsfront voor (het olierijke) Cabinda en daarmee de belangen van de Franse maatschappij ELF te steunen. De Fransen zijn tevens gul met wapens, ze verkochten net aan Marokko voor 7 miljard Bfr. gesofistikeerde grond-lucht-raketten, terwijl vijftig Mirage toestellen F1 in levering zijn en 24 Alfajets besteld werden. Intussen zijn het Franse  Jaguars die colonnes van het Polisario bombarderen in Mauritanië en de westelijke Sahara. De Frans-Marokkaanse samenwerking kwam ook reeds sterk tot uiting tijdens de reddingsoperatie voor Mobutu bij de eerste Shaba-oorlog. Parijs is ook tot over zijn oren geëngageerd in het conflict in de republiek Tsjaad, waar het reeds in 1968 de toenmalige president Tombalbaye was ter hulp gesneld met mariniers, para's, legioensoldaten en pantsers. De affaire rond de ontvoerde mevrouw Claustre leidde tot een kortstondige breuk tussen de nieuwe machthebber, generaal Malloum, en Parijs, maar de door de rebellen van het Frolinat bedreigde Malloum heeft niet tevergeefs een beroep gedaan op Frankrijk waarmee hij in 1976 een nieuw defensiepakt had gesloten. Momenteel bevinden zich in Tsjaad ten minste 1.700 Franse militairen, zowel para's, «adviseurs als soldaten van het vreemdelingenlegioen. Die militairen zijn er niet alleen om Fransen te beschermen, de in Parijs verblijvende Malloum bevestigde dat ze actief deelnemen aan de strijd tegen het Frolinat. Giscard ziet geen tegenstelling tussen zijn « libéralisme avancé. en zijn Afrikabeleid, het gaat er immers om «dat de Afrikanen hun eigen problemen kunnen regelen zonder inmenging van mogendheden die geen enkele band hebben met Mdika en die proberen op dat continent ideologieën te enten die het helemaal vreemd zijn., aldus de Guiringaud. Waarbij Parijs er dus van uitgaat dat, Frankrijk meer rechten heeft dan andere mogendheden omdat het daar al over banden beschikt en dat de ideologieën die het Westen er tijdens en na de koloniale periode entte niet vreemd zijn aan Afrika. Het is volgens die theorie dat Parijs de grootheidswaanzin en verspilzucht van Bokassa I steunt, hij is blijkbaar wel drager van een ideologie eigen aan Afrika en kiest geen vrienden die geen banden hebben met Afrika.. Een gezamenlijke interventiemacht zoals die nu in Parijs wordt besproken heeft veel weg van de Heilige Alliantie van l815 die toen ook al gericht was tegen elke destabilisering van een continent:Alsof het bestaan van corrupte regimes, economische afhankelijkheid en apartheid niet de voornaamste oorzaken van de huidige onstabiliteit. zijn, veeleer dan duistere samenzweringen.

Fr. DE PAUW

Kranten 23-05-1978

"Deze stad behoort nu enkel nog aan de doden"

«Nooit zal ik de aanblik kunnen vergeten van de vrouw die met de handen over de oren, luidkeels uit- _ riep dat de dood op een fractie van een seconde aan haar was voorbijgegaan. Nooit zal ik het beeld uit mijn geheugen kunnen wissen van de man die zijn arm om een klein meisje had geslagen als een hopeloze vorm van bescherming. « Deze emotionele woorden seinde een onthutste UPI-verslaggever, Erik Van Ees, gisteren uit Kolwezi waar hij gelijktijdig met de Franse para's aankwam. Hieronder volgt zijn schokkend relaas. Een massamoord is opgebouwd uit details als deze: Ik besefte helemaal niet wat me te wachten stond toen ik binnenschreed in dit huis van de dood. Men had me moeten waarschuwen. Op het grasperk lag een stapel patroondozen. Ik keek er nauwelijks naar. Ze slingeren, immers bij duizenden rond in de straten van Kolwezi. Ik reed naar het witte huisje in een jeep met twee Franse legioensoldaten. Eerst zag ik twee lijken, allebei blanke mannen. Eén had “Yale university” op zijn borst. Rondom hem lagen zijn persoonlijke bezittingen: ondergoed, papieren, een trui, een pop, lukraak uit de valiezen ,geschud. Toen ik naar het huisje stapte bemerkte ik in het gras een gouden oorring in de vorm van een klavertje vier. Ik ging binnen. Eén van mijn Franse gidsen deinsde terug en vloekte ingehouden. Hij was bleek, ontdaan. Ik met hem. Voor ons lag het lijk van een grijzende man. Verder in de kamer waren lijken kniehoog op elkaar gestapeld. Ik hoorde niets meer. Binnen of dichtbij het witte huis lagen 34 lijken. Het was de gruwelijkste afslachting van de oorlog en één van de aanleidingen van de tussenkomst van de Belgische en Franse para's.

Tranen.

Er komt geen einde aan de tragedie van Kolwezi. Ze staat geschreven in de tranen van de vluchtelingen, in de angst in hun ogen en in de fanatieke manier waarop ze hun kinderen en hun huisdieren omklemmen. Iedereen heeft een schrikbarend verhaal te vertellen. Ik heb er talloze gehoord. Een rebel hakte in één keer het hoofd af van een meisje. Ze schoten de ouders van een kleine jongen voor zijn ogen dood en dwongen hem toen hun graf te delven. Waarom zouden we nog verder gaan? Kolwezi was een aangename stad voor de 2.500 blanken. Kinderstemmen beheersten de fleurige tuinen. De stemmen zijn nu verdwenen. De wagens bewegen niet meer. Vogels en insecten verstillen in de zon. De stad behoort enkel nog aan de doden wier lijk in de straat achterbleef of in de verhakkelde auto's waarvan de deuren wijd zijn blijven openstaan...

PSCF fractie : actie in Shaba mag verlengd worden

De PSC-kamerfraktie kwam maandagnamiddag, na afloop van de regeringsmededeling in de Kamer, bijeen. De fractie keurt de humanitaire operatie in Shaba goed. Volgens de PSC moet de gestelde termijn van 72 uren, die de regering voor deze actie had gesteld, worden verlengd indien dat nodig is. Vandaag komen de PSC-fracties van Kamer en Senaat bijeen om de voorwaarden te bespreken waarin in de toekomst de Belgische technische hulp' zal worden gegeven. Zowel de politieke betrekkingen met Zaïre als de economische en sociale voorwaarden die voor de normale ontwikkeling van deze hulp nodig zijn, zullen worden besproken.

Kranten 23-05-1978

Mijn rode trui trok aandacht van rebellen “Ondanks alles ga ik terug"

Van onze verslaggeefster

BRUSSEL - Ferreira Dos Santos heeft veel moeite om te spreken. Z'n bovenste tanden en lip werden door een kogel aan flarden geschoten. De bloederige wonde gaat nu schuil achter een vakkundig verband. Dos Santos werd samen met nog enkele andere gekwetsten uit Kolwezi, naar het Sint-Pietersziekenhuis gebracht. Hij vertelt ons daar moeizaam dat hij ongelooflijk veel geluk heeft gehad. «Ik weet niet hoe het aan boord gelegd heb, maar ik heb die kogel onmiddellijk kunnen uitbraken. Ik mag er niet aan denken, maar als ik  kogel niet in m'n lip maar in of boven m'n neus had gekregen, dan, was ik op slag dood geweest.op slag dood geweest. Het gebeurde de dag na de inval van de rebellen. “Zondag, 14 mei om 8 u. 30. Een groep rebellen liep rond in onze wijk  - dat is “le Quartier Ruwe”- niet ver van het vliegveld Ik waagde me eventjes buiten om te zien of ze in onze richting kwamen. I Ik droeg een rode trui en waarschijnlijk trok ik daardoor hun I aandacht. Een paar kerels begonnen op me te schieten. Ik raakte niet vlug genoeg naar binnen en werd geraakt. Ik viel neer maar kon het huis binnenkruipen. Gelukkig was mijn vriend Guillaume bij ons. Hij verzorgde me zo goed en zo kwaad als het ging. Gelukkig hadden we wat pijnstillende middelen in huis. Ik trok dan met m’n vrouw en drie kinderen bij m'n vriend in. Daar hielden we ons zo stil mogelijk, terwijl dag in dag uit rond ons geschoten werd. Onze kinderen zijn nog klein: Olivier is 7 jaar, Miguel 4, en Gaetano moet nog t 1 jaar worden. De twee oudsten waren wel geschrokken toen ze merkten dat ik gekwetst was, maar mijn vrouw en ik legden hen uit dat er moeilijkheden waren en dat, als ze rustig bleven, er geen gevaar was. De kinderen gedroegen zich dan echt fantastisch. We vonden gelukkig ook vlug een oplossing voor het waterprobleem. Vlakbij was er een zwembad: daar haalden we water uit dat we kookten op een houtvuur in de kachel. Zo trokken we ons een week uit de slag tot de Belgische para's ons kwamen halen. Het was een enorme opluchting, want de toestand werd van dag tot dag erger. Volgens mij heeft de tendentieuze en ophitsende berichtgeving van radio France-Inter die door vele Afrikanen beluisterd wordt  een nefaste invloed gehad. De rebellen en ook de Zaïrese soldaten raak ten hoe langer hoe meer opgewonden.

Ik ga terug

Toch hoopt Dos Santos ooit weer naar Zaïre te kunnen weerkeren. Ik werd in Kolwezi geboren in 1937. Ik ben er opgevoed, heb er school gelopen. Ik werk bij de société Foraki, verricht bovengrondse peilingen. Het was goed leven ginds. Als de orde er hersteld is, ga ik terug. Een verpleegster brengt hem een beker gemixte soep. Dos Santos zal zeer lang op vloeibaar voedsel moeten bestaan. De dokter vertelde me dat het zes maanden zal duren vooraleer m'n mond weer in orde is. Dat is lang. Maar ik lééf. Zoveel  vrienden zijn dood ook de ingenieur met wie ik dagelijks samenwerkte. Ik heb even zijn vrouw gezien. Ach...

Kranten 23-05-1978

Tindemans verdedigt operatie-Kolwezi

Bataljon para's blijf

Na de vergadering van het crisiscomité, gisterenavond, legde premier Tindemans volgende verklaring af: De operatie van onze paracommando’s is beëindigd binnen de voorziene tijdspanne. Nochtans heeft de regering, bezorgd om de Veiligheid van de blanken, gedurende de periode van onzekerheid ie nu nog bestaat, besloten te Kamina één bataljon para's (ongeveer 600 man) te behouden, met het nodige materiaal en de nodige vliegtuigen. Op vragen zei Tindemans nog: Bij mijn weten blijven de Fransen ter plaatse. Hij weigerde ook elke commentaar op de telex van president Mobutu in verband met de houding van minister van Buitenlandse Zaken Henri Simonet. Tevoren had de eerste minister in Kamer en Senaat het Belgische optreden verdedigd Hij 15etoonde dat zodra de regering de zekerheid had dat alleen een interventie onze landgenoten kon redden, zij alles in het werk gesteld om zo vlug mogelijk met de strijdkrachten ter plaatse te zijn..Hij wees er ook op dat de militaire transportvliegtuigen die langzamer vliegen dan die van Sabena, Afrika moesten omzeilen want het was uitgesloten de nodige toelatingen tot overvliegen en landen te verkrijgen. Daaruit volgde dat de vlucht 25 uren..duurde en uiteraard nog een tijdspanné nodig was vooraleer de operatie kon beginnen. Uit het applaus van de meerderheidspartijen zou men kunnen afleiden dat over het regeringsoptreden eensgezindheid bestaat, maar uit de communiqués van de partijbureaus blijken wel belangrijke nuanceringen. Vooral een uitspraak van minister Simonet dat België zijn hulp aan Zaïre moet opvoeren, werd tot in het BSP bureau toe op heel wat voorbehoud onthaald. De tussenkomst van de Waalse liberale leider Damseaux die de regering besluiteloosheid verweet en het Franse optreden tot voorbeeld stelde, leverde in de wandelgangen van het parlement bij leden van de meerderheid heel wat bittere commentaren op. Nochtans ontveinsde men niet dat bij een gedeelte van de publieke opinie zulke gevoelens leven. De fractieleiders van de meerderheidspartijen vreesden dat het parlementair debat vandaag over de regeringsverklaring zou kunnen ontaarden in een scheldpartij waarbij de Waalse liberalen misschien de Fransgezinde FDF-Ieden tot bondgenoot zouden kunnen krijgen.

Zoekertje: Ingenieurs gevraagd voor Shaba

PARUS (reuter) - In de weekend-editie van de lokale Franse krant Sud-Ouest verscheen een grote advertentie waarin banen werden aangeboden in de Zaïrese provincie Shaba, het voormalige Katanga. De advertentie verscheen op het ogenblik dat de eerste _selfe vluchtelingen, zonder enige bezitting en sommigen in short Kolwezi in Europa terugkeerden. De advertentie was geplaatst door de mijnbouwonderneming  Societé Générale des Minerais - en bood o.m. technische en toezichthoudende werkzaamheden aan bij één van de grootste mijnbouw- en metallurgische bedrijven ter wereld-. Verder vermeldde de publiciteit nog dat het bedrijf gevestigd is in Shaba, een gebied met bijzonder aangenaam klimaat.

Kranten 23-05-1978

Vluchtelingen: Verdeeld over Belgisch optreden "TOEN PARA’S KWAMEN WAREN REBELLENLEIDERS GEVLUCHT"

ZAVENTEM - In honderden schakeringen getuigen de vluchtelingen van Shaba de afgelopen dagen. over de vernederingen, de wreedheden en de moorden van Kolwezi. Ze maakten details bekend over het verloop van de opstand en de herovering van de stad. Veel getuigenissen werden om begrijpelijke redenen afgelegd in een erg emotionele toestand en opvallend weinig getuigenissen zijn uit eerste hand. Toch zal er, behalve de gruwelijke verhalen die het terreurklimaat schetsten, meer dan gewone aandacht uitgaan naar een aantal getuigenissen die in, de loop van de jongste twee dagen werden opgetekend.

In het licht van het kamerdebat dat vandaag wordt gehouden heeft wellicht de mening van de vluchtelingen zelf over de reddingsactie enig belang. Allen hebben veel lof over voor de manier waarop de Belgische militairen hun opdracht hebben vervuld. De evacuatie en repatriëring wordt deskundig, efficiënt en professioneel genoemd. Over het tijdstip van het militair ingrijpen en over de langdurige voorbereiding zijn de meningen bij de vluchtelingen verdeeld sommigen zegden ons dat de komst van de para's exact op tijd was: niet te laat, maar ook niets te vroeg. . Anderen meenden dat het groot aantal doden van de slachtpartij in Kolwezi op het debet moest worden geschreven van onbeslistheid, te langdurige voorbereidingen, en in elk geval te laattijdige actie. Met snikkende stem uitte één der vluchtelingen zondagnacht hierover zijn ongenoegen. Hij zei een boodschap over te brengen van Belgische paraofficieren die het betreurden dat ze moesten wachten met in te grijpen, terwijl ze wisten dat in Kolwezi Europeanen werden afgeslacht.  Ondertussen is komen vast te staan dat grote aantallen rebellen zich daags voor de komst van de Franse para's terugtrokken uit Kolwezi. Getuigen zeggen dat er vanaf  donderdag een gezagsvacuüm heerste in Kolwezi. De kaders waren vertrokken, en de bewaking der gijzelaars was overgedragen aan burgers van de mijnstad. Verschillende vluchtelingen zegden ons gisteren dat de rebellen deze vlucht voorbereidden door het stelen van burgerkleren bij de blanken. Hoeveel opstandelingen konden ontkomen aan achtervolgende militairen is niet bekend.

Kern

Sommige getuigen zeggen dat de rebellen geen overlegde strategie volgden, maar anderen wijzen op een aantal kenmerken van een gestructureerde kern: de goede voorbereiding, de strategische terugtocht op het juiste moment, de grote hoeveelheid automatische wapens en de enorme massa munitie. Ook de Belgische militairen zouden uit het afluisteren van de rebellenradio tot de overtuiging zijn gekomen dat het wel degelijk om georganiseerde eenheden gaat. Een ingenieur uit Düsseldorf zei gisterenochtend dat de rebellen beschikten over Oost-Duitse G-3-geweren. Gisteren waren er eveneens de eerste getuigenissen over Spaans en Portugees sprekende troepen. Cubanen werden niet gezien in Kolwezi maar een man uit Charleroi voerde op de eerste zondag een gesprek -in het Spaans met een zwarte commandant. Er is ook het getuigenis van iemand die naar het hoofdkwartier werd gebracht waar hij werd vrijgelaten door twee blanke commandanten. Opmerkelijk is eveneens het getuigenis van de h. Dupont, ingenieur van Gécamines, dat reeds woensdagavond in het grootste geheim Franse para's overgevlogen uit Djibouti werden gedropt boven het vliegveld van Kolwezi.  Velen, inbegrepen missionarissen, hebben gisteren en eergisteren nog verteld over plunderingen en schietpartijen door Zaïrese militairen. Het is moeilijk, uit te maken in hoeverre het geregelde troepen betrof. maar vast staat dat niet alle wreedheden werden begaan door de opstandelingen. De Zaïrese ambassade ontkent dit.  Ten slotte werd gisteren in Zaventem door een man die onbekend wilde blijven ook nog gezegd dat de rebellen in Kolwezi Jonas Savimbi, de leider val de Angolese beweging Unita zouden gevangen genomen hebben in een kamp van het  FNLA in de koperstad. (MVO)

Kranten 23-05-1978

CUBANEN Toen de Franse para's werden gedropt op Kolwezi, gingen er volgens een vluchteling op Zaventem, juichkreten op omdat de plaatselijke bevolking dacht dat de zwartgemaakte mannen met rode schouderlinten Cubanen waren.

Kurt zwierf twee dagen rond lijken van ouders en broer

Alleen uit de hel

ROESELARE - Van het Roeselaars gezin Bernd Moerman (36)Decoene Rita (33) blijft alleen nog de 7-jarige Kurt over. Zelfs zijn broertje Berndje (10) heeft het leven gelaten in de helse afslachting in Kolwezi. Gisterenochtend omstreeks 1 u. kwam de kleine Kurt Moerman samen met de h. Verstraete uit Brugge op het vliegveld van Zaventem aan. Weduwe Moerman en familie uit Roeselare stonden er reeds ettelijke uren te wachten in de stille hoop haar zoon en schoondochter met hun twee zoontjes te mogen omhelzen. Helaas het mocht niet. Door een kloosterzuster werd haar meegedeeld dat alleen Kurt mee was met het vliegtuig. De ouders en een van de twee kinderen waren er op beestachtige wijze om het leven gebracht. Bernd Moerman, scheikundig ingenieur, vroeger in Zuid-Afrika en sinds 5 maand in Kolwezi in dienst van Gecamines, woonde er in een prachtige villa op het bedrijf in Kolwezi dat volledig was afgezet met tralies. Vrijdag werd gans het gezin uit hun woning gedreven door de rebellen. Onder de invallers waren er knapen van 10 à 14 jaar, en gewapend met op elke schouder een automatisch geweer. Ze werden met andere Europeanen samen gebracht in een soort soldatenkamp. Bernd Moerman zag wat er zou gebeuren. Hij maande zijn zoontjes aan bij het eerste schot zich onmiddellijk te laten vallen en achter het muurtje te kruipen. Alles gebeurde zo snel dat bij het eerste schot Kurt reeds achter het muurtje lag gevolgd door Berndje. De machinegeweren,ratelden en allen werden doorzeefd. Berndje bleef nog met het hoofd uitsteken en kreeg ook verscheidene kogels in het achterhoofd Berndje stierf samen met Zijn ouders een gruweldood. Kurt was de enige die de afslachting overleefde. De jongen bleef nog een hele tijd gehurkt in een hoekje zitten. De jongen heeft nog twee dagen tussen de lijken blijven rondzwerven. Hij durfde niet op straat komen. Schreiend op de knieën ging hij af en toe bij de  lijken van zijn ouders en zijn oudere broer zitten. De h. Verstraete, een goeie vriend van de familie Moerman, ontdekte de kleine en bracht het knaapje over naar een geneeskundige instelling. Tijdens de vliegtuigreis nam de h.Verstraete dan ook het knaapje onder zijn hoede. De kleine Kurt verblijft nu bij zijn oma te Roeselare waar men zo veel mogelijk voor ver'strooiing zorgt. (N. TRIO)

Kranten 23-05-1978

CVP: Zaïre-beleid moet nu onderzocht worden

In het licht van wat zich in Kolwezi heeft afgespeeld dringt zich, in een sereen klimaat, een onderzoek op omtrent het Zaïre-beleid, aldus een mededeling van het CVP-partij bureau. De CVP zegt in die mededeling, geschokt te zijn door het menselijk drama in Kolwezi. Het was een juiste en verantwoorde beslissing, onze strijdkrachten voor een humanitaire reddingsoperatie in te zetten, aldus' het partij bureau, dat verder hulde brengt aan de voortreffelijke wijze waarop de Belgische strijdkrachten deze opdracht vervullen. De CVP dringt er bij de regering op aan dat alles in het werk zou w0rden gesteld met het oog op een zo ruim mogelijke nazorg voor alle landgenoten die door de gebeurtenissen in.Shaba zijn getroffen. Men moet nu alle menselijke, sociaal-ekonomische en politieke gegevens van de huidige toestand onderzoeken, en aan de hand daarvan het beleid aanpassen, zo voegde CVP-voorzitter Martens daaraan.toe. Hij,zei op dat onderzoek niet te willen vooruitlopen. Ondervraagd over de verklaring van minister Simonet, die een opdrijving van de hulp aan Zaïre bepleitte, zei Martens: ik zal niet zeggen dat ik met die uitspraak niet akkoord ga; maar wij zouden vandaag die uitspraak niet moeten doen. Eerst moet er een onderzoek komen. Dat is de taak van de regering. » Ook .over een beperking van de humanitaire actie tot 72 uren wou Martens .zich niet uitspreken. Het crisiscomité beraadt zich daarover en moet een beslissing treffen.

BSP: Blij met redding, droef om vele drama's

Het BSP-bureau besprak maandag de gebeurtenissen in Zaïre. In dat verband verheugt het bureau zich over redding van honderden Europeanen maar betreurt het de drama's die vele gezinnen hebben getroffen. Medevoorzitter Cools bevestigde het standpunt van de BSP, dat de militaire operaties in Shaba zich moesten beperken tot het humanitaire aspect, in tegenstelling tot de politiek van andere landen.

Karel Van Miert voegde daaraan toe dat de BSP vraagtekens plaatst achter de context waarin de actie van Frankrijk is gebeurd, omdat er andere dan humanitaire doeleinden. achter staken. Van Miert zei vf3r" der dat alles nog niet duidelijk is i.v.m. wat in Zaïre is gebeurd en dat er nog heel wat punten moeten worden opgeklaard. I.v.m. een door de BRT uitgezonden verklaring van minister  van Buitenlandse Zaken Simonet, dat de hulp aan Zaïre moet worden opgedreven, zei de voorzitter dat het geenszins de bedoeling van Simonet was te pleiten voor een opvoering van de hulp aan Zaïre. maar wel erop te wijzen dat een grondig onderzoek aan;.de gang is om te zien hoe men de technische hulp kan vrijwaren. Op een andere vraag betoogden beide voorzitters dat de «hulp van de Amerikanen aan de operatie geen geschenk was maar cash moest betaald worden.

Kranten 23-05-1978

Blankaert: Officieel dood Levende "doden " doen hun verhaal

AALST - In nr. 120 van "de Boudewijnlaan te Aalst was het gisteren de ganse dag bijzonder druk.

Tientallen familieleden, vrienden en kennissen wil8.en er zich met eigen ogen van overtuigen dat Paul Blankaert (55) en zijn Vrouw Lydia Romascka (58) niet waren gedood in Kolwezi, zoals in de kranten had gestaan.

Vier dagen lang leefde zoon Johnny met de gedachte dat zijn ouders dood ware.Toch trok hij zondag al vroeg naar Zaventem om kennissen van zijn ouders te helpen als hij kon. Een paar uur later zag hij stomverbaasd en doodgelukkig zijn ouders zelf uit het toestel stappen.

Het was als een verrijzenis. Johnny ontving twee telegrammen van het Ministerie van Buitenlandse Zaken, waarin de dood van zijn ouders was gemeld. In Kolwezi waren enkele blanken vlak bij hun woning doodgeschoten en iedereen in de buurt had gemeend dat zij het waren. Volgens Paul Blankaert is de hel losgebarsten zaterdag 13 mei om 5 u. 45 in de ochtend. Een groep zwarten stopte voor hun huis en begon de ramen van de voedingszaak c Zaïre » stuk te schieten.

Dan volgde de Plundering. Een aanpalende voedingszaak Luilu » onder. ging hetzelfde lot en de plundering gebeurde zowel door rebellen als door de inlandse bevolking. De mensen van Kolwezi riepen  “Kameraden” tot de rebellen en konden daarna hun gang gaan.

Toen een kanon van zwaar  kaliber voor het huis werd opgesteld en de loop op een appartementsgebouw aan de overzijde van de straat werd gericht, sloegen de bewoners van dit gebouw op de vlucht. Ze probeerden de woning van de Blankaerts te bereiken. Een Griek, twee Italianen een Joegoslaaf en een Zaïrees werden door mitrailleurs weggemaaid. Het zijn vermoedelijk deze lijken, waarvan werd gedacht dat ook het echtpaar Blankaert erbij was. «Vier dagen lang bleven de lijken voor ons huis liggen» zegt Paul Blankaert, «en er werd aan gegeten door roofvogels en honden».

Vrijdag 19 mei trokken om 16 uur de eerste Franse para's voorbij en zaterdagmorgen tussen 7 en 8 uur landden twee Belgische parachutisten in hun tuin. (HDw)

\KW002
Vier dagen lang leefde zoon Johnny links  in de waan dat zijn ouders dood waren. Ze stapten van het eerste vliegtuig en werden als verrezen en onthaald bij zoon en schoondochter. (HDWJ