Kolwezi.

1978

Kolwezi 1978

Ludo De Witte over de actuele situatie in Zaïre (1978)

Dankzij het ontvangen van fotos van Kolwezi 1978 kan U een exclusieve reportage lezen en video bekijken over de evenementen van Kolwezi 1978
Al deze artikels zijn verschenen in kranten of tijdschriften en zijn me toegestuurd per e-mail waar mogelijk heb ik de bron weergegeven. Gelieve mij te contacteren indien het artikel niet conform is met de auteursrechten

"Heel dat humanitaire discours is hypocriet"

Ludo De Witte heeft zich niet alleen verdiept in de moord op Lumumba, maar is ook een aandachtig toeschouwer van de actuele ontwikkelingen rond de Grote Meren. Ook nu wordt er volgens hem nog aan geschiedvervalsing gedaan. De Witte spreekt over 'codewoorden': begrippen als 'mensenrechten', 'democratie' en 'humanitaire hulp' moeten de ware motieven van de grootmachten en de VN verdoezelen. De koele machtsstrijd met als inzet enorme strategische en economische belangen, gaat ook vandaag gewoon verder.Op een paar duizend slachtoffers meer of min kijkt men niet.

Veto: Naar aanleiding van de faliekant afgelopen VN-interventies in ondermeer Congo, Somalië, Rwanda en ex-Joegoslavië stelt u dat het niet de rol van de VN is landen die in een ontvoogdingstrijd betrokken zijn te gaan helpen. Welke rol kan de VN dan nog wel spelen?

Congo Reis Mar Del Plata

Ludo De Witte:

«Ik denk dat alle westerse interventies, met welk motief dan ook, een deel van het probleem zijn. Internationale interventies zijn heel gevaarlijk, want er spelen daar geopolitieke belangen in mee. In de afgelopen dertig jaar heeft men bijvoorbeeld voortdurend geïntervenieerd om het Zaïrese regime in stand te houden. De huidige crisis in Oost-Zaïre bewijst dat nogmaals: van begin november worden er elke dag krokodillentranen geweend in de kranten en spreekt men van die honderdduizend vluchtelingen die op de dool zijn, maar ondanks dat geweeklaag is men na verloop van vele weken nog niet tussengekomen in centraal Afrika. De reden is eigenlijk dat men geen humanitaire motieven voor ogen had. Als dat het criterium zou zijn, had men wel voedseldroppings georganiseerd, en had men wel de weg gevonden om die humanitaire hulp ter plaatse te krijgen. Men heeft integendeel voortdurend geopolitieke belangen in het achterhoofd.» «Ik pleit daarentegen voor humanitaire hulp. Daar moet de VN zich mee bezighouden. Tegelijk is het essentieel dat de VN gedemocratiseerd wordt. Het is een volledig ondemocratische instelling door die veiligheidsraad die alle macht naar zich toe haalt en door het vetorecht van enkele supermachten. Maar daarvoor moet de politieke wil aanwezig zijn. Voedseldroppings kan men perfect organiseren. Men kan de grenzen openstellen om vluchtelingen op te vangen. Ik denk nu aan schrijnende beelden uit '94, ten tijde van de genocide. Met Belgische vliegtuigen is men toen koöperanten gaan terughalen. In die vliegtuigen zaten die koöperanten en hier en daar hadden zij ook een huisdier mee; maar tegelijkertijd waren daar Tutsi's die smeekten om meegenomen te worden omdat ze wisten dat ze een paar uur na het vertrek van de Belgen zouden sterven. Die mensen heeft men niet meegenomen. Heel dat humanitaire discours lijkt mij toch een beetje hypocriet te zijn.» «Er zijn nu op zes weken tijd één miljoen vluchtelingen teruggekeerd naar Rwanda: een kompleet verarmd land, verscheurd door die genocide en de destabilisatie van de laatste jaren. Eén miljoen. Als er hier in België tweeduizend vluchtelingen zouden toekomen vanuit Oost-Europa, zou men moord en brand schreeuwen. Er moet massa's hulp naar die vluchtelingen in Rwanda. Het feit dat dit niet gebeurt, bewijst nogmaals de hypocrisie die achter die grootmachtenpolitiek steekt.»

Veto: Welke belangen staan er concreet op het spel, en wie zijn volgens u de spelers?

«Op dit ogenblik staan de twee grootmachten in centraal Afrika, de VS en Frankrijk, min of meer tegenover elkaar. De patstelling tussen beide landen verklaart waarom er geen zogenaamd humanitaire interventie gekomen is. De Fransen proberen via de Soedanese regering, via Mobutu en via die uitgeweken Hutu vluchtelingen en Hutumilities, de zogenaamde Interahamwe, hun invloed te vergroten in die regio. De Amerikanen doen hetzelfde via de rebellen die in Zuid-Soedan tegen de Soedanese regering vechten en via de regimes van Rwanda, Burundi en Uganda. Het is die patstelling, het niet aan elkaar willen toegeven hoever die interventie moet gaan, die elke tussenkomst onmogelijk maakt.»

Huurlingen

«Op dit moment is er wel een sluipende interventie bezig. Het is zo dat op dit ogenblik honderden, volgens bepaalde welingelichte bronnen duizend huurlingen actief zijn: Franse, Belgische en Zuid-Afrikaanse huurlingen vechten met Mobutu's troepen mee tegen de rebellen. Tegelijkertijd zijn Franse officieren in Kinshasa.bezig met het reorganiseren van de generale staf van Mobutu's leger. Het lijdt voor mij geen enkele twijfel dat, als die rebellen veld blijven winnen -- als zij bijvoorbeeld Kisangani innemen -- er een buitenlandse interventie zal komen om die rebellen terug te slaan. Men zal het regime van Mobutu, dat vandaag weer stabiliteit garandeert in de regio, niet laten omverwerpen door rebellen die men niet kent en niet controleert. Het in stand houden van dat regime is een zeer belangrijke beweegreden.»

Invasie

Veto:Is de opstand in de Kivu uitgelokt door buitenlandse machten, of hebben de rebellen zelf het initiatief genomen?

De Witte: «De klassieke stelling is dat er eigenlijk een Rwandese invasie is in Oost-Kivu, dat er een buitenlandse agressor is, die moet teruggeslagen worden. De reden waarom Mobutu dat verdedigt is duidelijk: men probeert een soort nationalisme te kweken en de bevolking te verenigen rond haar leiders om zo de agressor te verjagen. De realiteit is echter genuanceerder. Het is juist dat de volkeren die in Oost-Kivu in opstand gekomen zijn tegen de Interahamwe en Mobutu, in het begin gesteund werden vanuit Rwanda en Burundi. Maar die rebellen hebben wel degelijk een basis in Zaïre zelf. Laurent Kabila is een rebellenleider die al in '64 één van de leiders was van de opstand tegen Mobutu. Kabila is een autentieke opposant van het regime, die voortdurend met de wapens heeft geprobeerd om Mobutu omver te werpen. Hij heeft ook altijd in de Kivustreek het maquis bezet gehouden, ook in de jaren zeventig en tachtig.» «Men mag ook niet vergeten dat Mobutu en zijn plaatselijke baronnen de voorbije vijf jaar voortdurend de traditioneel nationalistische bevolking in de Kivu geterroriseerd heeft en geprobeerd heeft om bevolkingsgroepen tegen elkaar op te zetten. Men heeft daar nooit over gesproken. Vorig jaar heeft men in Noord-Kivu pogroms georganiseerd tegen de mensen van Rwandese afkomst, er zijn honderden doden gevallen en tienduizenden zijn gevlucht naar Rwanda. Men heeft daar nooit tegen geprotesteerd.Vandaag is dat opnieuw gebeurd. Het verschil is dat de mensen in Zuid-Kivu de conclusie getrokken hebben uit het lijdzaam verzet dat men vorig jaar in het noorden heeft ondergaan: men heeft daar laten begaan met als gevolg dat ze verdreven of vermoord zijn. In het zuiden hebben ze besloten de wapens op te nemen.»

Multimobutisme

Veto: Wat de toekomst van Zaïre betreft, legt u sterk de nadruk op volksbewegingen, op verzet vanuit de basis. Verwacht u dat die volksbewegingen ook in Zaïre de kop op zullen steken?

De Witte: «De officiële oppositie heeft in elk geval heel weinig toekomst. Die oppositie zit ingebakken in dat politieke systeem rond Mobutu. Mobutu koopt de oppositie om met geld dat hij uit de staatskas rooft. Die veelheid aan partijen wordt in de kritische pers in Kinshasa zelf omschreven als het 'multimobutisme'. Fundamenteel is dat één politieke klasse, dat verklaart ook waarom heel die klasse zich rond Mobutu schaart. Ze weten ook dat als die rebellie uitdeint, ze samen met Mobutu weggevaagd zullen worden. Er moeten nieuwe leiders opstaan die de noden van die volksbeweging ter harte nemen. De perversiteit en de corruptie van Mobutu's regime, dat eigenlijk door het westen zelf gecreëerd is, gaat zover, dat elke stabiliteit op lange termijn onwaarschijnlijk lijkt.»

Veto: Moet de ontmoeting tussen oppositieleider Etienne Tshisekedi en Mobutu ook gezien worden in het licht van die aaneensluiting van politieke klasse rond Mobutu? Tshisekedi roert zich niet meer.

De Witte:«Dat is een vreselijk moeilijke vraag, omdat Tshisekedi een dubbelzinnig figuur is: hij legt verschillende verklaringen af. Enerzijds stelt hij Mobutu een nationaal pakt voor om samen te vechten tegen die agressor, anderzijds zegt hij ook dat er moet onderhandeld worden met Kabila. Tshisekedi is wel een klassiek politicus, maar tegelijk iemand die zich de voorbije decennia tamelijk consequent verzet heeft tegen Mobutu's regime en die vooral ook een enorm grote achterban heeft die hem voortstuwt en waarmee hij rekening moet houden. Het is onduidelijk in welke zin hij evolueert. Stel dat Kabila oprukt, en de bevolking kiest de zijn zijde, dan is het mogelijk dat Tshisekedi de kant van de opstandelingen kiest. Het omgekeerde kan even goed.»

Schipperen

Veto:Speelt België nog een rol van betekenis in heel die machtsstrijd?

De Witte: «Het probleem van de Belgische diplomatie is dat zij als klein land schippert tussen die twee grootmachten. De Belgen proberen hun invloed te behouden door een soort van bemiddelingsrol te spelen tussen de VS en Frankrijk. Dit is evenwel een crisis met bijna continentale afmetingen, er staan grote strategische en economische belangen op het spel: in Zuid-Soedan kunnen vijf miljoen vaten olie per dag boven gehaald worden, de goudreserves in Kivu zijn enorm. De grootmachten drukken daar hun stempel op, en elk solo-optreden van België zou onmiddellijk de kop in gedrukt worden.»

Parijs

Veto: Is België nog altijd geïnteresseerd in zijn eigen belang, of probeert men de Zaïrezen echt te helpen?

De Witte: «Sinds het begin van de jaren '90 spreekt men inderdaad veel over democratie en mensenrechten in Afrika. Eigenlijk zijn dat codewoorden die men aan de publieke opinie verkoopt, en gaat het in feite om iets anders. Die oude, versleten regimes in Zaïre en elders in Afrika kwamen in de jaren '70 en '80 onder enorme druk te staan door de internationale, economische recessie. Er kwam veel reactie van de bevolking zelf tegen die uitgeholde regimes. Op dat moment heeft het westen gezegd: om de stabiliteit te bewaren moeten oppositiekrachten, die het vertrouwen van de bevolking genieten, in die militaire dictaturen geïntegreerd worden. Dat bedoelt men met democratie en mensenrechten.» «Dat heeft men bijvoorbeeld in Rwanda toegepast. Je had er het dictatoriale regime van Habyarimana dat door Brussel en Parijs gesteund werd. Men heeft geprobeerd die oppositie daar te integreren. Het regime heeft daar verkrampt op gereageerd en een genocide ontketend om heel de oppositie fysiek te elimineren. Dat is een van de redenen waarom het westen op dit moment terugschrikt: stel dat Mobutu ook zo'n bloedbad aanricht . Er heerst nu een grote verwarring in het westen: men weet niet meer goed hoe men de zaak moet aanpakken.»

Al deze artikels zijn verschenen in kranten of tijdschriften en zij me toegestuurd per e-mail waar mogelijk heb ik de bron weergegeven. Gelieve mij te contacteren indien het artikel niet conform is met de auteursrechten