Kolwezi.

1978

Kolwezi 1978

Evacuatie organiseren in Kolwezi

Dankzij het ontvangen van fotos van Kolwezi 1978 kan U een exclusieve reportage lezen en video bekijken over de evenementen van Kolwezi 1978
Al deze artikels zijn verschenen in kranten of tijdschriften en zijn me toegestuurd per e-mail waar mogelijk heb ik de bron weergegeven. Gelieve mij te contacteren indien het artikel niet conform is met de auteursrechten

subtitel

Het nieuwsblad 20/5/1978

BRUSSEL - Gisteravond om 21 u.45 na afloop van de derde bijeenkomst van het crisiscomité. deelde premier Tindemans mee dat de regering heeft beslist het onthaal van alle blanken en al diegenen die dat wensen uit Kolwezi te organiseren, Daarom werden alle mogelijke maatregelen genomen om in het raam van een humanitaire operatie de evacuatie in de beste voorwaarden en in de kortst mogelijke tijd te laten verlopen. Het is niet de bedoeling.de orde te herstel het onthaal te organiseren op het vliegveld alleen.

Desgevraagd zei Tindemans dat de Belgische para s nog vrijdagavond naar Kolwezi zijn vertrokken. Er werd toen zeer hard in de stad gevochten. Het is echter alleen de bedoeling dat de para's op de luchthaven het onthaal en de verzorging op zich, nemen. De premier sloot eventueel wel niet uit dat zij de stad zou den intrekken om gewonden of bedreigden te evacueren. Er werden evenwel strenge instructies gegeven om te bepalen in welke omstandigheden de troepen de stad kunnen intrekken. Hoe dan ook, aldus Tindemans, er is geen sprake van een gevecht samen met de Fransen.

Gisteravond al kwamen talrijke Europeanen naar de door de Franse toepen vrijgemaakte luchthaven gevlucht. Tindemans acht het niet uitgesloten dat vandaag zaterdag de eerste vluchtelingen op de luchthaven van Zaventem aankomen. Een speciaal ontvangstcomité voor hen werd opgericht.

Meegedeeld

Zo beheerste Shaba de hele dag het politieke leven in een door politie en rijkswacht flink bewaakte Wetstraat. De normale wekelijkse kabinetsraad kwam wel bijeen. Onder voorzitterschap van Justitieminister Van Elslande, maar tezelfdertijd zat Tindemans het crisiscomité voor Shaba voor,

Na afloop van die crisisbijeenkomst in de namiddag zei Tindemans dat de FranBelgische para's vandaag in Kolwezi: Om onthaal en evacuatie te organiseren".se parachutisten in Kolwezi waren geland, President Giscard d'Estaing had hem die beslissing meegedeeld Frankrijk zou snel tot de actie zijn overgegaan om het verrassingselement niet te laten verloren gaan. De premier sprak op afgemeten toon. De relaties tussen België en Frankrijk ter zake, Hij ontkende evenwel de informaties die gewag maakten van diplomatieke moeilijkheden tussen de beide landen. Ik oordeel' niet over het optreden van een' ander, soeverein land, dat groot en sterk is '", Maar de premier verduidelijkte dat het doel van - de Franse interventie niet het I zelfde is als het Belgische doel dat van louter humanitaire aard is.

Op de vraag of het Franse initiatief een eventuele Belgische reddingsactie kan bemoeilijken antwoordde de premier ontwijkend, De eerste-m1nister ontkende dat de regering contact had opgenomen met het FNLC, Hij voegde eraan toe dat mogelijke contacten",van minister van Buitenlandse Zaken Simonet met de bevrijdingsorganisatie nooit., in het 'crisiscomité ter sprake kwamen. Anderzijds hadden Simonet en Minister van Landsverdediging Vanden Boeynants kontakten met hun respectieve Franse collega's de Guiringaud en Bourges. De bijeenkomst van het crisiscomité van gisteren voormiddag werd voorafgegaan door een eerste ontmoeting van de crisisministers vrijdagochtend om 5 u. Men had toen vernomen dat de Fransen tot de actie wilden overgaan. Daardoor was, naar verluidt, een dramatische spanning ontstaan in het comité: Sommigen waren van mening dat het beter zou zijn de Belgische soldaten terug .te roepen, andere leden van het comité hebben zich daar met kracht tegen verzet. Die laatste twijfelden eraan of de Fransen alleen in staat zouden zijn alle Europeanen in het bedreigde gebied te beschermen. Bovendien zagen zij niet duidelijk de bedoelingen achter die Franse actie zitten.

In een mededeling kloeg gisteren de BSP de wijze aan waarop de Franse regering tussenbeide kwam in Zaïre onder daadwerkelijke samenwerking met de Belgische regering. .Dat lijkt er volgens de socialisten eerder op te wijzen dat de Franse regering nationale belangen op het oog heeft in plaats van humanitaire. De BSP veroordeelde de c louter militaire operatie " van de Fransen die de veiligheid van de daar verblijvende Europeanen verder in gevaar brengt.

Rebellen generaal "Dood zoveel mogelijk blanken"

Fransen verrassen de wereld - Vierhonderd man midden in Kolwezi

BRUSSEL, KINSHASA, PARIJS (belga, afp, reuter, upi)

Vierhonderd Franse paracommando's traden vrijdagnamiddag per verrassing in actie in het centrum van Kolwezi, de stad in Shaba die vorige week door rebellen was ingenomen. In Parijs werd officieel verklaard dat de para's «alleen in Kolwezi zullen optreden en dat hun enige rol erin bestaat de Franse en buitenlandse staatsburgers er te beschermen en de veiligheid te verzekeren tot de legale overheid er weer de toestand in handen heeft.

Er werd gezegd dat de actie werd ondernomen in akkoord, met de Zaïrese autoriteiten en na overleg met de betrokken regeringen in de eerste plaats met de Belgische. Er werd later bevestigd dat de Franse president Giscard d'Estaing daarover telefonische kontakten had gehad met de Belgische premier Tindemans.

Belgen

Terwijl Franse para's boven Kolwezi werden gedropt - officieel gebeurde dat even voor drie uur vrijdagnamiddag - wachtten de (Belgische para's óp de basis Kamina, in de buurt van Kolwezi, nog steeds op verdere instructies. Premier Tindemans ontkende de berichten dat Brussel verbolgen was over de Franse actie en wees er slechts op dat het karakter van de overwogen Belgische actie wel heel verschillend was, daar het de Belgen louter om een humanitaire operatie was te doen. De mededeling van Parijs dat de pará's in Kolwezi zullen blijven tot de legale autoriteiten - hun controle over het betrokken gebied hebben hersteld, wees er daarentegen duidelijk op dat de. Franse regering de politieke bedoeling heeft het regime van president Mobutu militair te steunen.

Volgens de Franse media en diplomatieke kringen in Parijs waren de Belgen echter verontwaardigd - over het feit dat de Franse troepen eerst in actie waren getreden.

De Zaïrese minister van Buitenlandse Zaken, Umba di Lutete, verklaarde vrijdag in Brussel dat uit onderschepte boodschappen zou blijken dat generaal Mbumba, de militaire leider van de rebellen, zich in I Angola zou hebben. teruggetrokken na aan zijn manschappen het bevel te hebben gegeven zoveel mogelijk blanken te doden en economische installaties te vernietigen. De minister werd samen met de Zaïrese ambassadeur in Brussel door premier Tindemans ontvangen.

FNLC

Op een persconferentie in Brussel vestigde een afgevaardigde van het FLNC (Congolees nationaal bevrijdingsfront), Mpondo, er vrijdag de aandacht op dat zijn organisatie zich nooit verzet heeft tegen de evacuatie van buitenlanders uit de door het Front veroverde gebieden en dat het de westerse landen uitgenodigd heeft afgevaardigden naar Kolwezi te sturen om zich ervan te vergewissen hoe de situatie in werkelijkheid is.

Hij wees erop dat het FLNC vorig jaar, de Europeanen beschermd heeft en ze zelf geëvacueerd heeft toen ze daarom vroegen. Het FLNC wou dat er vooraf een wapenbestand zou worden gesloten vooraleer er tot evacuatie wordt overgegaan en volgens Mpondo zijn er contacten in die zin. Mpondo twijfelde er ernstig aan of het wel de bedoeling was de buitenlanders te evacueren en verwees hierbij naar de Fransen die openlijk toegeven dat het hen erom te doen is Mobutu te redden.Ook zou er met dit doel speciaal een klimaat geschapen zijn, en in stand gehouden, om j de operatie als een humanitaire daad voor te stellen. Volgens hem Is het FLNC zeer bezorgd om de veiligheid van de hele burgerbevolking en heeft het daarvoor maatregelen getroffen. De doden onder de burgers vielen, aldus nog Mpondo, bij gevechten tussen aanvallende) Franse soldaten en door Zaïrese bombardementen, aldus het Front.

In Washington werd inmiddels bekendgemaakt dat transporttoestellen van de Amerikaanse luchtmacht op weg waren naar de basis Kamina met brandstof voor toestellen om op die manier logistieke hulp te verlenen bij de evacuatie van de blanken uit Kolwezi De Britten stuurden vier toestellen naar ,de Zambiaanse hoofdstad Lusaka, om daar de ontruiming te helpen, Volgens diplomaten in Lusaka zouden de geëvacueerde blanken naar die stad worden gebracht. Portugal ten slotte gaf de Belgen toestemming op Madeira bij te tanken op weg van en naar Zaïre.

Terwijl het persbureau Tass het optreden van de Franse en Belgische para's veroordeelde, riep Kinshasa zijn ambassadeur uit Moskou terug, om de betrekkingen met de Sovjetunie aan een onderzoek te onderwerpen. Kinshasa heeft de Sovjet-Unie er reeds eerder van beschuldigd de hand te hebben in de opstand in Shaba.

Gedood door rebellen of door soldaten?

Lydia, Paul : de eerste Belgen die in Kolwezi vermoord werden

AALST - Een man die eind van dit jaar met pensioen zou gaan, werd het eerste Belgische slachtoffer van de opstand' in Shaba. De man, Paul Blankaert (55) werd samen met zijn vrouw Lydia Romascka (58), doodgeschoten in Kolwezi. De omstandigheden waarin dit gebeurde" waren gisteren nog niet duidelijk Blankaert, afkomstig uit Aalst, werkte als chef van de loodgieterij in een kopermijn in Kolwezi.

Wat over zijn dood is geweten, werd verteld door zoon Johnny Blankaert (25) in Aalst. Het nieuws over de dood van zijn ouders bereikte hem via een telegram van Buitenlandse Zaken, waarin werd gezegd dat Paul en Lydia Blankaert werden gedood door opstandelingen. In een tweede 'telegram werd voorbehoud' gemaakt voor deze versie van de feiten.

Bij de firma waar Blankaert werkte, Gécamines, werd na een radiogesprek met Lubumbashi in ieder geval bevestigd dat het echtpaar de dood vond.

Blankaert was zes maanden geleden na een laatste vakantie in België teruggekeerd naar Shaba. Nog voor nieuwjaar zou hij met zijn vrouw definitief terugkeren naar huis, met pensioen na 25 jaar dienst in de ,kopermijn van Kolwezi. Het echtpaar had lang geaarzeld of ze inderdaad zouden vertrekken, maar uiteindelijk woog de overweging dat men alleen door dat laatste dienstjaar van een volledig pensioen kon genieten, het zwaarst door.

Bij alle speculaties over wie zijn ouders doodden, houdt zoon Blankaert rekening met de mogelijkheid dat de moordenaars ook soldaten van het Zaïrese leger konden zijn. Daarbij ,steunt hij op een feit uit het recent verleden en op een onder voorbehoud verteld verhaal uit Lubumbashi.

Feit: kort na hun terugkeer in Kolwezi werden de Blankaerts een avond bedreigd door mannen die met een vrachtwagen van het leger tot voor hun deur reden. Daarna laadden die mannen heel de inboedel van de Blankaerts op en verdwenen.

Het verhaal uit Lubumbashi: Blankaert zou tijdens de opstand thuis zijn opgezocht door soldaten van het Zaïrese leger. Zij kwamen hem halen om een kapotte waterleiding te repareren.

Blankaert aarzelde of hij zou meegaan - maar ten slotte weigerde hij, ook omdat zijn vrouw hem en de soldaten ervan overtuigde dat het veel te gevaarlijk zou zijn.

Toen hij bleef weigeren, werden de Blankaerts door de soldaten doodgeschoten. (HDW)

Het nieuwsblad 20/5/1978

BLOEDBAD

KINSHASA, PARIJS (upi, aza,p) - Franse para s vonden vrijdagavond de lichamen van 44 Europeanen die gisterenmorgen in Kolwezi waren terechtgesteld .

Maar volgens de Franse president Giscarcl d'Estaing bevrijdden zij ook twintig blanke gijzelaars die door rebellen in een technische school werden vastgehouden. De nationaliteit van de slachtoffers is voorlopig niet bekend, evenmin als die van de bevrijde gijzelaars.

Over de vermoorde Europeanen meldde het Zaïrees persagentschap Azap dat uit omstandigheden kon. worden afgeleid dat zij werden doodgeschoten vlak voor de landing. van de eerste Franse parachutisten, manschappen .van het Vreemdelingenlegioen.

De Zaïrese minister van Buitenlandse Zaken Umba di Lutete had eerder op de dag gezegd dat de rebellen opdracht hadden gekregen zoveel mogelijk blanken dood te schieten.

Azap meldde ook dat bij hevige gevechten tussen para's en rebellen een pantservoertuig van de opstandelingen buiten gevecht werd gesteld, en dat vier rebellen gevangen zijn genomen. Aan Franse zijde zouden er tot gisteren avond geen verliezen zijn.

Terwijl de Franse soldaten zich een weg naar de binnenstad van Kolwezi vochten, bestond er grote ongerustheid over het lot van. de ongeveer 3.000 in de stad verblijvende blanken. Over hen waren gisteravond nog geen definitieve feiten bekend.

Wel waren eerder op de dag missieposten van franciscanen en Salvadoraanse rond Kolwezi ontruimd, Een 40-tal paters werden overgevlogen naar de basis Kamina.

Het nieuwsblad 20/5/1978

Kloof tussen verklaringen en de poker

Het gewone kamerlid liep er wat verloren bij in het gewoel rondom Shaba. Het drentelde tussen telex en buvette en keek en van op afstand naar de zwijgende en zwaar pijprokende defensieminister Vanden Boeynants die, samen met premier Tindemans en Jos Chabert, dezer dagen de hele last van de operatie _";

droeg, en nogal scheef keek naar zijn welbespraakte collega van buitenlandse zaken. Het kamerlid wist niet goed, of het nu echt historische uren meemaakte. Het had altijd gemeend dat. " de Muchacha een Spaans meideken is en moest plots vernemen, dat er ook zo iets verborgen ligt in de Katangese brousse - en dat daar niet-katholieke dingen leken te gebeuren. Het aanhoorde de mededelingen van de regering met ontzag en stélde vast dat de liberale oppositie met een groot hart haar steun toezegde aan het kabinet, wat er inderdaad leek op te wijzen, dat het land grote momenten beleefde, want de oppositie versmelt slechts in uren van diepe nood tot nationale eendracht met. de meerderheid.

Toch is het allemaal wat voorbijgegaan aan de kamerleden. (De senatoren bleven nog maar eens thuis, op de enkele na die in kommissies vergaderden), Zij hebben zich nooit ingeleefd in het Zaïre-dossier en moesten daarom ook nu aan de buitenkant blijven, zonder iets te begrijpen van wat achter de Bantoe- . ." namen schuil gaat aan internationale achterdocht en economische grijpzucht. Niemand overbrugde de kloof tussen wat naar buiten toe door de ministers verklaard werd, en de realiteit van het pokerspel. Niemand vermoedde wat er aan naijver trilde tussen Brussel en Parijs, welke zonderlinge telefoongesprekken gevoerd werden met het Quai d'Orsay, en hoe de eenstemmigheid soms verre. zoek was in de .schoot van het. Belgisch kabinet.

Zonder deze ongewone drukte zou er wel meer aandacht zijn gegaan naar het interne politieke bedrijf. Wat daar gebeurde, was zo verrassend nieuw dat men zich plots in een stroomversnelling waande. Er is immers weer heel wat los gekomen. De komende weken zal dat duidelijk blijken en de ontwikkeling in de Wetstraat zwaar kunnen beïnvloeden.

Na het voorgerecht, dinsdag in de Kamer, dat de voor- en tegenstanders van de gedwongen ruilverkaveling in het Waasland opdienden - de warmbloedige vragen van Nelly Maas werden niet goed opgevangen door het technocratische sarcasme van landbouwingenieur Wivina Demeester kreeg minister Outers de volgende dag een ongemeen stevig debat lover de ontwikkelingssamenwerking voorgeschoteld. Van Velthoven en Geldolf, Diegenant, Coens en Kuijpers, maar vooral Frans Baert trokken het dossier breed op. Het beleid werd beleid

leed in functie van de nieuwe economische wereldorde, en voor de eerste maal was er een echt Vlaams front, van BSP en I CVP tot VU, om de federalisering van het ontwikkelingsbeleid te eisen.

Minister Outers heeft er zich handig uitgepraat. Als federalist kon hij niet nee zeggen, en dat deed hij dan ook niet. Integendeel hij bezwoer me Latijnse accenten dat hij zijn princiepen ook op dat punt niet verloochende. Maar Outers weet dat in de administratie van net ABOS het verzet van de Franstaligen zeer groot is tegen een splitsing, die ze financieel heel wat minder zou ter beschikking stellen. De minister zei daarom luchtig dat hij nu op nadere voorstellen en blauwdrukken wachtte. Het is klaar dat Outers die voorstellen niet van zijn ambtenaren zal krijgen. Als men wil dat er iets verandert zullen de Vlamingen zelf de hoofden moeten bij elkaar steken en hervormingsplan opstellen. Het zal daarna een zaak zijn de Walen daarvoor te winnen, en dat zal niet eenvoudig zijn maar het is absoluut nodig. Want wij zijn bezig een aanhang sel te worden van een bepaalde Parijse politiek, althans als wij sommige ministers laten verder doen.

Revelerend was ook de botsing over het abortus-vraagstuk. Men begint naar aanleiding van allerhande voorstellen en amendementen in de senaatscommissie, en van de in overwegingneming van wetsvoorstellen, een scherper overzicht te krijgen van de verschillende standpunten. Er is in de Senaat een relatief gesloten blok van christelijke, dat met de steun van de VU en een aantal liberalen, de versoepeling van de wetgeving tegenwerkt of zo miniem mogelijk wil houden. In de Kamer is die groep veel minder homogeen. Daar staan de meeste liberalen naast de socialisten, die de abortus in de eerste levensmaanden niet strafbaar willen maken. Bij de christelijken en de VU staat niet iedereen op dezelfde golflengte afgestemd. Dat was donderdag goed merkbaar, toen Wivina Demeester overleg ging plegen met VU-man De Beul, de vrijzinnige pleiter van een vrije zwangerschapsonderbreking. Ook in de PSC weet men niet goed, hoe de wind waait. Voor Wilfried Martens kan het vervelend worden. De voorzitter krijgt de jongste tijd af te rekenen met tegenkanting in het partijbestuur en in de fracties. Niet weinigen hebben hem zijn radicale verdediging van het Egmontakkoord kwalijk genomen. Martens die nu over Egmont zwijgt, moet wat schipperen.

Een te beslist ingrijpen zou een averechts resultaat kunnen hebben.

Tenslotte was er het groeiende verzet tegen de staalpolitiek van de regering. In Wallonië gaat dat verzet ervan uit, dat het plan-Claes de staalindustrie in twee stukken snijdt en zo de ruggengraat van de Waalse economie dreigt te breken. In Vlaanderen liggen de bezwaren anders. Daar voelt men er niets voor om vele jaren lang betrokken te geraken in de schuldenlast van het Waalse staal. Men begint aan te dringen dat alle grote economische problemen en sectoren per gewest worden aangepakt. Vlaanderen zou instaan voor zijn havens, Wallonië voor zijn staal, en ieder- gewest zou betalen voor zijn autowegen. Het is de federalisering van de economie, waar het maar mogelijk is. Hugo Schiltz werpt zich op als de kampioen van deze gedachte en lijkt de steun te hebben van invloedrijke Vlaamse zakenmilieus. Ook in de CVP denkt een Jos Dupré in die richting.

Het hoeft geen betoog dat een zodanige omkeer in de economische politiek diepere gevolgen voor de Belgische eenheid zou hebben dan de invoering van een inschrijvingsrecht in het Brusselse randgebied.

MANU RUYS