SiteLock
Livre du mois Le Petit futé Kinshasa 14,95 € Communiqué de presseGuide Kinshasa 2017 (petit futé)Neocity
Boek van de maand Zoon in Congo 15% korting + gratis verzending Zoon in Congo Lanoo Uitgeverij
   Webmasters Delcol Martine Eddy Van Zaelen De webmaster Delcol MartineEddy Van Zaelen
  Helpt U mee en stuur je ons uw boeken in ruil voor een publicatie op de site  Sponsor Site
Kasai Rencontre avec le roi des Lele Kasaï , rencontre avec le roi Prix exclusif Grâce a Congo-1960 Sans limite de temps 29.80 € frais de port inclus  -Editeur Husson
L'état indépendant du congo a la recherche de la vérité historiquecongo 1957-1966 TémoignageLes chemins du congoTussen vonk en omroep , draadloze communicatie in België en CongoLeodine of the belgian CongoLes éxilés d'IsangiGuide Congo (Le petit futé)Congo Ya Kalakala, avec mes remerciements a Mr Paul DaelmanCongo L'autre histoire, avec mes remerciements a Charles LéonardL'Héritage des Banoko , avec mes remerciements a Mr. Pierre Van BostL'année du Dragon avec mes remerciements a Mr Eddy Hoedt et Mr Peeters Baudoin

Mar del Plata 13 tot 17 November 1946

Met dank aan Rik Vanden Berk

Naar Foto's van Missionaris Van Engeland

“Ter herinnering aan ’t vertrek van mijn broer Jozef".

Op Woensdag 13-11-46 om 3,15 uur stoomde de Mar Del Plata op volle kracht naar Congo

Bij Vlissingen (afzonderlijk briefje – meegegeven met de loods – zie verder)

Dagboek van missionaris Jozef Van Engeland

Liefste allemaal,

Gauw een woordje want het schijnt dat er een loods aan wal gaat. Alles goed. Het afscheid was wel erg hé, maar binnen zeven jaar komen we terug. We zijn al goed gewend aan boord. 180 passagiers. Alles is vol. Om half vijf kregen we reeds de eerst oefening met den gordel om. ’T Is nog wel wat koud maar ’t wordt wel beter. Nogmaals de groeten aan iedereen. Vader en moeder houdt U sterk. Ik hoop dat ge goed in Lommel zijt aangekomen. Ik schrijf maar op mijn knie want alles is nog niet geregeld. Vele kussen aan allen. Vader. Moeder. Broers en Zusters Omen Tantes Neefjes en nichtjes. Tot later. Goei moed en tot we nog eens schrijven. Jef.

Liefste Ouders, broers en zusters , liefste familie en geburen,

Vanavond gaf ik U mijn eerste indrukken in een brief die de loods meenam, ik weet niet of U hem ontvangen hebt maar ik hoop van wel. Om zeven uur verliet de loods de boot, een bootje kwam hem afhalen, het danste op de baren en had heel wat last om zich langs onzen boot te plaatsen. Toen klom de loods langs een koordenladder naar beneden en vaarden we alleen verder. Om zeven uren begon ook onzen soupé, 't is hier van eten heel goed aan boord, soep, vleesch, aardappelen, macaroni en een banaan als dessert. Na het eten gingen we nog eens op het dek. Vier witte paters, twee Montfortanen; twee Broeders van de Christelijke scholen en vier zusters vormen met ons het geestelijk personeel. Om 10 Uren gingen we ons bedje opzoeken maar we liggen juist boven de machine en dat geronk en het terugdenken op huis hebben ons maar weinig doen slapen.

(donderdag 14 november)

Piet van Harssel uit Tilburg ging om I uur nog een sigaretje rooken op het dek. en om half zes waren we op de been om onze H.Mis te lezen. Een Vlaamsche jongen diende me de H.Mis, hier was alles aan boord om de H.Mis te lezen, daar had een aalmoezenier van Antwerpen voor gezorgd. Om half acht koffie, eerst een citroen tegen de zeeziekte, daar zijn reeds een paar slachtoffers, ik houd nog kloek stand, tot wanneer? Daarna een pap, dan een ei met een stuk spek en brood en pistolets,ge ziet het is goed. Dan wat gebrevierd, en aan het kaarten tot twaalf uren met af en toe een bezoekje aan het dek om met de verrekijkers de booten in de verte op te zoeken. Men ziet anders niet dan water en water, we varen nu langs de Fransche kust en het zonnetje schijnt lekker. Om twaalf uren diner, weer piekfijn, alles in overvloed zoodat mijn saucisse in reserve blijft voor later. Na het diner nog wat gekaart en nu zit ik om 2 uren in het salon om U wat nieuws te laten. Vele passagiers liggen reeds op het dek op de ligstoelen want het is echt mooi weer en ik ga hun wat gezelschap houden en een lekkere pijp rooken; Ik zal die nieuw (pijp) van Albert eens aanspreken en de meeuwen eens gadeslaan die nog altijd statig achter onze boot vliegen. Het wordt wat woeliger op zee en de zieken talrijker, reeds velen staan nu de haaien te voeren, het begint ook al een weinig te kriebelen in mijn buik en ik neem mijn eerste pilleken in tegen de zeeziekte.'s Avonds is de eetzaal bijna leeg, de zusters zijn allen afwezig en een Witte Pater ligt te bed, onzen Italiaan ziet er ook maar bleek uit. ‘s Avonds nog wat gekaart, een borrel en dan voel ik me plots ook niet goed worden, dan ook de haaien maar eens wat te eten geven en 't is voorbij. Ik ben weer heelemaal op mijn gemak, nu maar gauw naar bed. Het belooft een woelige nacht te worden, ons schip danst op de zee, van voor naar achter, van links naar rechts. In de verte zien we eenige scheepjes die men zou zeggen letterlijk de lucht ingeslagen worden.

(vrijdag)15 November.

Feest van den Koning, ik heb lekker geslapen, al was het dan ook soms of ik op mijn kop stond, dan weer bijna recht. We passeerden gisterenavond Brest en vaarden de golf van Gascogne binnen. Sommige passagiers worden uit hun bed geslingerd andere zagen valiezen enz. naar beneden tuimelen. Als de wekker om half zes afloopt en ik de H.Mis wil beginnen is het onmogelijk, niets blijft recht staan, zoo kunnen wij op het feest van onzen koning niet eens de H.Mis voor hem opdragen. 's Morgens is de eetzaal weer bijna leeg, ik voel me heel gezond en allen klagen erover dat ze zo slecht geslapen hebben, ik schijn wel eens uitzondering te zijn.Nog wat gekaart en daar valt plots een Pater met de beenen omhoog op den grond. Ge moet niet vragen hoe we geschommeld worden. Op het dek is het goed maar van de passagiers valt er weinig te bemerken, waar zijn die 180 ineens verdwenen, velen te bed, andere houden de kajuit, ik ga nog wat op het dek in mijn leunstoel liggen en knoop kennis aan met de andere passagiers. Er hangen er noch al veel met hun kop over het dek, allemaal gezichten alsof men met ter doodveroordeelden te doen had. Ik houd me nog kloek,maar wie weet moet ik ook nog niet den tol betalen. De kinderen weerstaan het best aan de zeeziekte en loopen overal maar rond. We zijn nu tenvolle in de golf van Gascogne, nog een nacht en men beloofd ons kalmer weer, we zullen zien want allen zijn dat gedans al moe. Rond negen uren passeren we de Spaansche kust in de verte zien we de lichttoren, ‘t is mooi weer en de hemel vol sterren, we kunnen ook eenige vallende sterren waarnemen.Als we rond half elf onze kajuit opzoeken dansen we nog volop en de nacht zal geen verandering brengen, alsdat we ons uurwerk een uur achteruit zetten, dus als het bij u tien uren is ,is het bij ons negen.

(zaterdag)16 November.

Als we 's morgens wakker worden houd den dans nog altijd aan. Ik ga toch probeeren de H.Mis te lezen, maar een pater moet de kelk vasthouden met een hand en met de andere zich vastklampen aan de tafel om niet te vallen. We komen toch gelukkig aan het einde zonder H. Mis is onze dag toch maar triestig. De voormiddag breng ik bijna heelemaal door op het dek, 't is zoo goed daarbuiten alhoewel weinig afwisseling, water en nog eens water, dat geeft u toch een geweldige indruk dat golfgeklots en die mooie kleuren effekten der baren,men zou zeggen dat alles van het mooiste marmer is, eenige meeuwen scheeren nog over het water,op zoek naar wat aas en in de verte stoomt een vrachtschip voorbij. De passagiers schijnen al wat beter gesteld,nu liggen er vele op de leunstoelen op het dek. Onze vier Zusters schijnen ook verrezen, alleen onze witte pater ligt nog altijd in zijn kajuit,die schijnt maar niet te kunnen genezen,'s Middags wordt het nu ooit wat drukker in den eetzaal, men ziet zelfs veel nieuwe gezichten en het eten blijft nog altijd even goed, we kondon het niet beter hebben. In den namiddag weer wat terug op het dek, wat een luilekker leventje, zooals van een rentenier. Had ik nu maar die lekkere zetel van nonkel Frans, dan was alles oké. Dezen avond heb ik mijn eerste Congolees gebiecht. Die zijn er heel wat aan boord om op te dienen, onze bedden te maken en schoenen te poetsen. Gelukkig sprak hij nog al goed Fransch, want het Congoleesch ben ik nog niet genoeg machtig, en van het hier aan boord te leeren komt ook al niet veel. Daar we ons uurwerk dezen nacht weer een uurtje moeten achter uit zetten profiteeren we er van wat langer op te blijven, Gansch de geestelijkheid zit op het dek en we zingen er lustig op los: Kempenland, Het meisje aan de hemelpoort enz, alles begeleid met een banjo die onze broeder meegenomen heeft. Ook de zieke witte pater is herrezen en allen maken het goed, ik heb me dus niet over zeeziekte te klagen gehad en of de pillen van Augustin goed werken weet ik niet want ik heb er maar drie ingenomen, een goede pijp schijnt me nog het beste geneesmiddel.

(zondag) I7 November.

Eerste zondag aan boord. Men heeft me gevraagd de H.Mis te zingen om half tien, zoodus kan ik 's morgens eens goed uitslapen, de eetzaal is in kapel herschapen en de meeste blanken met de kapitein aan 't hoofd wonen de H.Mis bij. De Paters zingen de H.Mis maar al de aanwezigen doen hun best om mee te zingen.'t Is echt stemmig. Na de H.Mis sla ik een praatje met een Poolsche prins en twee prinsessen uit Polen gevlucht en die nu naar Congo gaan om wat te kunnen verdienen.De zee is nu veel kalmer geworden en men begint reeds eenige spelen te organizeeren. Vandaag verstuur ik een telegram om moeder een gelukkige verjaardag en een zalig naamfeest te wenschen. Ge ziet dat ik aan u allen blijf denken. U weet wel dat er geen dag voorbij gaat dat ik niet aan u denk. We passeeren in den avond het eiland Madeira dat ge wel zult vinden op uw kaart. 's Avonds hebben we de passagiers ook eens beet gehad, iemand had het nieuws verspreid dat de Paters cinema gaven, we hebben dat uitgebuit en een jongen uitgestuurd om de namen op te schrijven van degenen die zouden komen. De cinema wordt voor half tien afgekondigd in de eetzaal. .Het was er druk en allen wachten met spanning tot een Congolees met een briefje afkwam meldende dat we ze allen beet hadden.Terwijl de passagiers in den eetzaal waren zaten wij op het dek te zingen, om zich te wreken gingen zij dan aan het dansen. Iedereen was toen tevreden, nu gaan ze ook een feestje organiseeren, wij de geestelijken moeten voor liedjes zorgen, zoo komt er wat leven aan boord vooral nu iedereen genezen is en het weer schoon is zoo een zomerweer van Lommel.

TELEGRAM “Henri Van Engeland Lommel” Mardelplata nr. 27 woordental 11 Datum 17- 16u20 Oostende Radio “Gelukkige verjaardag Naamfeest Moeder Alles goed Jefke”

(maandag) 18 November.

Van in den morgen is er veel leven want Tenerife is in het zicht. Langzaam teekenen zich de rotsen af tegen het horizont, eerst heel vaag; dan duidelijker, het lijken wel reuzen die uit de diepte der zee komen opduiken.De verrekijkers komen voor den dag, en er worden reeds weddingschappen aangegaan om te weten op welke minuut wij het anker zullen werpen. Vliegende visschen doen weer hun optreden, het zijn van die groote baarzen die wel een vijftig meter boven het water blijven vliegen.Om 11u21 werpen wij het anker en om half een kunnen wij aan land, dat doet goed na zoo een zes dagen water. We nemen een taxi om het eiland te bezichtigen, iets eenigs, niet te warm maar vooral bloemen een echt aardsch paradijs, we bezichtigen de katedraal en de wijken der stad, koopen wat appelsienen 10 fr. de kilo, posten onze kaarten en brieven,gaan wat de straatjes door waar de grootste rijkdom verbroederd met de grootste armoede.En gelijk in Italië buitengewoon veel kinderen met uitgestoken handjes, als we weer op de kaai komen staan daar wel honderd leurders met van alles, schoenen, horloges, tafellakens, armbanden, sigaretten zelfs met een klein hondje, het .Belgisch geld wordt hier gretig aangenomen er komt er me zelfs een een flesch cognac aanbieden 100 fr.,die ik maar gekocht heb om samen eens een feestje in te richten, onzen Congolees boy's beginnen ook aan de eilandbewoners hun kleeren te verkopen, die denken er al aan dat zij in .Congo niet veel kleedsel noodig hebben. Om half vijf varen wij weer af, de bewoners blijven ons achterna wuiven alsof er familie vertrok en eenige uren later zijn we weer in volle zee.

(dinsdag) 19 November.

H.Elisabeth , vandaag heb ik speciaal aan ons Lieske gedacht. Buiten niets anders meer dan water en water, alleen het kaartspelen en dolfijnen die nu in groot getal langs het schip afzwemmen brengen wat afwisseling. Het weder is schoon alhoewel niet te warm. We varen nu langs de kust van Afrika, zoowat op de hoogte van Dakar,we varen nu met een snelheid van 27 km per uur. Het weder is nog niet te warm want ik heb mijn tricot nog aan.

(woensdag) 20 (November).

Vandaag verschijnen de manschappen allen in 't wit,de Congolezen in wit kostuum staan heel leuk. Van de passagiers trekken er ook al eenige het wit kostuum aan, maar wij blijven nog in 't zwart. Op den boot worden nu al eenige spelen ingericht van de kinderen, wij houden ons aan ons kaartje.’s Avonds luiden of liever klinken wij het feest van Pater d'Alzon in dat den 21 November gevierd wordt, een flesch wordt ontkurkt en onze Pater Italiaan vergast ons op eenige prachtige kunstjes met de kaarten, wij blijven zoo tot half twaalf op het dek want 't is te warm geworden om zich vroeg naar de kajuit te begeven en zeggen dat ze nu in Lommel achter de kachel zitten.

(donderdag) 21 (November).

Wij verschijnen vandaag allemaal in het wit of in kakhi, het weder is nu op zijn heetst bij ons vliegende visschen met de macht dat zijn van die groote haringen met vleugels als een vliegmachien. ‘s Avonds vliegen er zelfs op het dek, ze vliegen wel vijftig meter ver. Zeehonden doen ook hun verschijning terwijl de meeuwen ons blijven volgen.Anders niets dan water en water.'s Avonds sluiten wij het feest met een ander lekker flesch, wat een heere leventje hé.

(vrijdag) 22 (November).

Warm en warm, gelukkig komt er een onweertje op en komt ons op wat frissche lucht vergasten.Om 5 uur gaan wij het schip eens gansch afzien, machienekamer, kommando en stuurkajuit,dat is wel heel interressant, onze boot gebouwd in 1938 is 137 m lang en 17m. breed, hij koste toen 63 milioen, 't is zijn 15° tocht naar Congo. We passerden gisteren de Copacabana die uit Congo naar Antwerpen terugkeert. Alle passagiers stonden op het dek en wuifden elkander toe terwijl beide booten hun groeten wisselden door herhaald fluitgeschal en vlaggen aan de mast wapperden.

(zaterdag) 23 (November).

Vandaag groote spelen aan boord, de Paters doen ook mee en ik wist een tweede en een eerste prijs te bemachtigen. Geblindoekt aardappelen in een mandje werpen,samen loopen de voeten gebonden, koordtrekken enz.We zorgen voor een beetje afwisseling want anders is het leven hier maar saai.

's Avonds groot bal aan boord, maar dat is natuurlijk niet voor de Paters en wij blijven dan allen maar samen en zingen eenige liedjes. In den nacht zetten wij ons uurwerk een uur vooruit zodat we maar één uur achter zijn op België.We varen nu langs Liberia.

(zondag) 24 (November) .

Zondag om negen dertig uur hebben wij weer de gezongen mis door allen goed gevolgd. ’s Avonds een artistiek avondje waar wij den zang van verzorgden. Heel goed geslaagd, de omhaling voor de werken der zeeweduwe en weezen bedroeg 4020 Fr. Er was eerst spraak de baard van een Pater te verkoopen bij Amerikaansch opbod maar er werd geen kandidaat gevonden

(maandag) 25 (November).

H.Catharina. Vandaag gaan mijn gedachten naar moeder en van verre vier ik het feest met u allen mede. De zee wordt weer wat woeliger maar het wordt vooral warm, dat onthoudt ons toch niet ons liedjes repertorium af te rammelen. Ze noemen ons allen de zingende Paters want er is leute en lol in onze groep.'s Nachts worden de horloges weer een uur vooruit gezet zoodat we nu weer het zelfde uur hebben als in België.

(dinsdag) 26 (November).

Vandaag groot feest aan boord.Dezen nacht passeerden we den evenaar en vandaag heeft den plechtigen doop plaats van al diegenen die voor het eerst den evenaar passeren. Om half tien terwijl al de passagiers op het dek verzameld zijn, doen Neptunus de god der zeeen met zijn koning en vijf knechten intrede. Neptunus draagt een lange mantel, lange baard en in zijn hand de driepik symbool van zijn macht. Eerst komen de zusters aan beurt eene heeft er zich verborgen en de knechten doen alles om haar te ontdekken maar vinden haar niet,de zusters moeten een glas kinin drinken (erg bitter) en spuwen het dan ook uit daarna worden ze met wat kleursel ingesmeerd. Dan is het de beurt van de kinderen en de vrouwen, die komen er al niet gemakkelijk meer van af, ze moeten drinken, worden gesminkt en terwijl ze protesteeren duwt men haar een spons vol witte poeder in den mond. Dan de Paters, wij komen er nog al goed van af,uitgezonderd een witte Pater en onzen Italiaan die den baard vol pap krijgen. Dan komen de mannen aan de beurt,ze hebben hun voorzorgen genomen en verschijnen in badkostuum. Ze worden met pap volgesmeerd, maar velen laten het zoo maar niet begaan weten de papborstel te bemachtigen en gaan nu de knechten te lijf, maar owee nu springen ze allen op hem en smeren hem in en nu moet hij door een lange buis in zak gemaakt eens daarin zet men de spuit van achter er op; slaat een knoop om de buis en hij zit gevangen en het spuiten gaat verder of er gelachen wordt maar niet door de slachtoffers op het einde weten de passagiers de spuit te bemachtigen en gaan nu Neptunus en zijn gevolg te lijf die het nu erg te verduren krijgen.Onder algemeen applaus nemen ze de vlucht. Van avond zal ons een doopakte uitgedeeld worden dat luidt als volgt; Wij Neptunus, Saturnus en Cybele's zoon, god der Oceanen zeeën en stroomen, koning der orkanen en winden verklaren dat E.Pater Van Engeland moedig de talrijke en afwisselende beproevingen onderstaan heeft van den doop onder de linie.Wij gebieden Tritonen, Naiaden, Nereiden en alle overheden hem op alle wateren vrijen doortocht te verleenen, gedurende zijn reizen over zijn dagen te waken, desgevallend hem bijstand ter verdediging op hulp te schenken! Neptunus.

(vrijdag) 29 Nov.

Morgen vertrekt Pater Dehaen uit Neerpelt naar België en ik geef hem gauw mijnen brief mede die dus een Belgische postzegel zal dragen. We zijn vandaag in Leopoldstad (Kinshasa) aangekomen en hebben morgen den boot voor Stanleystad, dus het gaat allemaal vlug. Later wel meer nieuws over de reis Boma -Mathadi en Leopoldstad (Kinshasa). Vele groeten en kussen aan allen. Jefke. Op de achterkant van een postkaart waarop de Mar del Plata staat: “ Mijnheer Henri Van Engeland 18 Lepelstraat Lommel” afgestempeld WOL(uwe) –41216… Liefste Ouders Broers en Zusters 30 Nov. Ik zit hier in Leopoldstad en vertrek om 9 uur met de boot naar Stanley. Een Pater uit Neerpelt zal dees kaart in Belgie posten. U moogt mijn brieven verwachten. Alles gaat Goed. Groeten aan allen Jefke Op de Reine Astrid 30 - II - 46. Liefste ouders broers en zusters Beste familie en geburen Deze morgen vertrokken mijn brieven uit Leopoldstad (Kinshasa) die U het nieuws van mijn reis gaven tot 28 toen wij in Matadi aankwamen ik zal de reis dan van den 29 opnieuw vertellen.

Den (donderdag 28 )

Om twee uur kwamen we in Matadi aan daar begonnen weer de paperassen. We kregen een Paspoort, moesten een heele reeks papieren invullen zoodat we slechts om 5 uur de boot konden verlaten. Een Pater Redemptorist wachten ons op en in een camion ging het naar het klooster. Daar stond de tafel gereed - bananen zooveel ge wil daarna gingen we de stad wat bezichtigen mooie stad die U doet vergeten dat ge in Congo zijt. Om 6 uur gingen we naar het Congolese dorp het rozenhoedje bijwonen - het is aan de Congolezen verboden 's nachts in de stad te verblijven . Dat lof in open lucht was echt ontroerend op een zangerige toon werd er gebeden en dan gezongen uit volle borst op de wijze van "wij willen God" het was reeds pik donker en alleen het licht van enkele kaarsen liet ons toe de zwartjes te onderscheiden. In het dorp zelf zaten de menschen rond een petrollamp en rookten hun pijp zoowel vrouwen als mannen -terwijl de kinderen hun buikske in het zand rolde.

(vrijdag 29 November)

‘s Anderendaags vertrokken we reeds om half zeven met den trein naar LEOPOLDSTAD (Kinshasa) op 350 km van Matadi. Prachtige rit door bosschen en ravijnen echt reuzenwerk hier een spoorweg aanleggen -mooie gezichten met bloemen en palmen van alle kleur en grootte een echt tooverland met mooie staties langs het spoor België heeft zulke mooie staties niet, echte bloementuinen langs het spoor ook schoone Congolese kopjes die ons kwamen toewuiven . Om 6 uur 's avonds dus na een ganschen dag reizen kwamen wij in Leopoldstad (Kinshasa) aan. Ik keek in de staties al uit of ik Jaak Verhoeven niet zag maar niets. Moe en afgemat gingen we nog al vlug slapen want den volgenden dag zouden we reeds om 9 uur den boot nemen.Bij de Paters maakte ik reeds kennis met een Pater Salesiaan uit NEERPELT die met het vliegmachien naar België terugkomt ik geef hem een kaartje mee om in Belgie te posten daar ik mijn brieven in Leopoldstad wil posten.

(zaterdag) 30 November. …..

TOT HIER HET VERSLAG VAN DE EERSTE REIS NAAR BELGISCH CONGO, BESTEMMING BUTEMBO vanaf vertrek 13 NOVEMBER 1946 tot aankomst in KINSHASA op 29 NOVEMBER 1946. Door missionaris JOZEF VAN ENGELAND, PATER AUGUSTINUS (Assumptionist)